طراحی الگوی تبیین عوامل مؤثر بر قوم گرایی معطوف به رسانه های اجتماعی در ایران با رویکرد فراترکیب

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکترای علوم سیاسی، گروه علوم سیاسی، واحد کرمانشاه، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمانشاه، ایران
2 دانشیار گروه جامعه شناسی، واحد کرمانشاه، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمانشاه، ایران.
3 دانشیار گروه علوم سیاسی، گروه علوم سیاسی، واحد کرمانشاه، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمانشاه، ایران
چکیده
در سال‌های اخیر و علیرغم پیش‌بینی بسیاری از نظریه‌پردازان جامعه‌شناسی و علوم‌سیاسی و از جمله نظریه‌پردازان حوزه نوسازی، قومیت و قوم‌گرایی شدت بیشتر و جان تازه‌ای یافته است. پژوهش حاضر با هدف طراحی الگوی تبیین عوامل مؤثر بر قوم‌گرایی معطوف به رسانه-های اجتماعی در ایران با رویکرد فراترکیب انجام شد، بدین منظور از رویکرد فراترکیب استفاده شد. اسناد مورد مطالعه با استفاده از جستجوی کلیدواژه های مرتبط قوم گرایی و رسانه‌های اجتماعی در بازه زمانی بین سالهای 1392 تا 1402 در پایگاه پایگاه‌های داده Civilica ،SID, magiran گردآوری شد. نتایج نشان داد که با بررسی 40 مقاله از 1029مقاله 1029مقاله‌ی اولیه ابعاد و مولفه‌های مختلف به عنوان عوامل موثر قوم‌گرایی که در پژوهش‌های مختلف داخلی شناسایی کرده‌اند. نتایج نشان داد که عوامل موثر بر قوم گرایی شامل فردی، رسانه، عوامل اجتماعی، سبک‌زندگی، فرهنگ، معنوی- اعتقادی، عاطفی، عوامل موقعیتی، عوامل دانشی/ اطلاعاتی، عوامل استراتژیک می‌باشد. نتیجه‌گیری می‌شود که بر اساس پژوهشهای مختلف عوامل مختلف و متعددی در قوم‌گرایی نقش دارد که با شناسایی این عوامل می‌توان زمینه شناسایی و آگاهی و اطلاع از عوامل قوم گرایی و به نوعی امنیت را فراهم نمود.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

 
ابراهیمی، زینب؛ حجازی، سید ناصر و چیت­ساز، محمدعلی. 1401. «بررسی نقش فضای مجازی در شکل‌گیری فرهنگ جدید ارتباطی و هویت اجتماعی». فصلنامه علوم واحد شوشتر. سال شانزدهم، شماره 4. صص 23-38. زمستان [Link]
احمدی، مهرداد و ذوالفقاری، ماریا. 1401. «شناسایی نقش‌های رسانه در توسعه ورزش با رویکرد فراترکیب». فصلنامه مدیریت ورزشی. سال سوم، شماره 14. صص 229-249. [Link]
اصغرزاده، احمد؛ نیازی، محسن و فرهادیان، علی. 1401. «طراحی الگوی تبیین عوامل مؤثر بر مدگرایی در ایران با رویکرد فراترکیب». مطالعات جامعه‌شناختی. سال چهاردهم، شماره 55. صص 71-89. [Link]
باقری­دولت­آبادی، علی و زارعیان­جهرمی، فرج­الله. 1392. «تأثیر فضای مجازی بر هویت و همبستگی ملی». فصلنامه مطالعات راهبردی بسیج. سال شانزدهم، شماره 60. صص 149-182. [Link]
باقری، معصومه؛ نواح، عبدالرضا و شجاعی­برجویی، حدیث. 1401. «الگوسازی ساختاری عوامل فرهنگی، اجتماعی و سیاسی تأثیرگذار بر هم‌گرایی بین ‏قومی در شهر اهواز». فصلنامه پژوهش­های راهبردی مسائل اجتماعی­ ایران. سال یازدهم، شماره 3. صص 39-66. پاییز [Link]
بروجردی­علوی، مهدخت و صدیق­یزدچی، امیرسعید. 1396. «تـأثیر فضای مـجازی بر هویت ملی و قومی در ایران». فصلنامه مطالعات رسانه­های نوین. سال سوم، شماره 12. صص 87-110. [Link]
جهانی، د؛ عزتی، ع و نامی، م. 1396. «میزان تأثیر مؤلفه‌های فرهنگی-اجتماعی و اقتصادی را بر هم‌گرایی مردم استان‌های کردنشین ایران». فصلنامه مطالعات ملی. سال هجدهم، شماره 1. صص 53-67. بهار.
دهقانپور، حسام­الدین و جعفری، علی. 1402. «رابطه استفاده از شبکه­های اجتماعی با ابعاد هویتی شهروندان شهر اردبیل». فصلنامه مطالعات فرهنگی و ارتباطات. آنلاین [Link]
رهبرقاضی، محمودرضا؛ حاتمی، عباس و عباسی، امین. 1397. «رابطه شبکه­های اجتماعی مجازی و دگرگونی هویت­های جمعی (با تأکید بر هویت دینی، ملی و مدرن)». فصلنامه مجلس و راهبرد. سال بیست و پنجم، شماره 95. صص: 33-58. [Link]
زندیه، زهره و خانیکی، هادی. 1398. «طراحی الگوی کارکردهای متنوع شبکه‌های اجتماعی مجازی در ارتباطات میان‌ فرهنگی قومی». فصلنامه پژوهش‌های ارتباطی (پژوهش و سنجش). سال بیست و ششم، شماره 1. صص 9-40. بهار. [Link]
سرخیل، بهنام. 1398. «رسانه و قدرت­گفتمانی با تأکید بر انقلاب اسلامی». فصلنامه پژوهش‌های سیاسی جهان اسلام. سال نهم، شماره 3. صص 177-205. پاییز [Link]
شایسته، لطیف؛ اسماعیلی، رضا و محمدی، اصغر. 1399. «بررسی تأثیر هویت قومی و هوش فرهنگی بر سبک هویت ملی جوانان». فصلنامه سبک زندگی با محوریت سلامت. سال چهارم، شماره 4. 216-233. زمستان [Link]
شفیعی­نیا، عباس. 1394. «پیامدهای شبکه­های اجتماعی مجازی (مطالعه موردی هویت ملی و هویت قومی کردها)». فصلنامه پژوهش­های سیاسی. سال پنجم، شماره 13. صص 63-86. [Link]
عابدی­زاده، عابدین؛ موسوی، سیدیعقوب؛ محدثی گیلوائی، حسن و کفاشی، مجید. 1400. «تبیین جامعه­شناختی تأثیر مؤلفه­های سه­گانه ترجیح قومی، گرایش قومی و قوم­مداری بر مشارکت سیاسی شهروندان (موردبررسی­شده: جمعیت نمونه­ای استان بوشهر)». فصلنامه جامعه، فرهنگ و رسانه. سال دهم، شماره 41. صص 199-225. [Link]
عباس‌زاده مرزبالی، مجید. 1400. «همزیستی تاریخی هویت ملی و هویت­های قومی در ایران و ضرورت اتخاذ سیاست وحدت در کثرت در عصر کنونی». فصلنامه پژوهش­های سیاسی و بین‌المللی. سال دوازدهم، شماره 46. صص 249-271. [Link].
عرب، سیدمحمد؛ ابراهیم­زاده­پزشکی، رضا و مروتی­شریف­آبادی، علی. 1393. «طراحی مدل فراترکیب عوامل مؤثر بر طلاق با مرور نظام‌مند مطالعه‌های پیشین». مجله اپیدمیولوژی ایران. سال دهم، شماره 4. صص­10-22. [Link]
فرهادی­محلی، علی. 1390. «بررسی تحلیلی پدیده جهانی‌شدن با تمرکز بر حوزه فرهنگ». مطالعات راهبردی سیاست‌گذاری عمومی. سال دوم، شماره 5. 63-96. [Link]
قاسمی، وحید. 1393. «تأثیر شبکه اجتماعی فیس‌بوک در هویت فرهنگی جوانان شهر اصفهان». فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران. سال هفتم، شماره 1. صص 1-28.
کبیری، افشار؛ سعادتی، موسی و قاسمی، الناز. 1398. «بررسی نقش شبکه­های اجتماعی مجازی در تبیین آگاهی سیاسی دانشجویان». فصلنامه مطالعات رسانه‌های نوین. سال پنجم، شماره 19. صص 231-260. [Link]
کمالی، یحیی. 1396. «روش‌شناسی فراترکیب و کاربرد آن در سیاست‌گذاری عمومی». فصلنامه سیاست. سال چهل و هفتم، شماره 3. صص 721-736. [Link]
کیانی، مژده و نجفی، سیامک. 1397. «اعتماد اجتماعی و هویت اجتماعی؛ بازاندیشی در هویت اجتماعی زنان تحصیلکرده موردمطالعه دانشگاه تبریز». فصلنامه زن و جامعه. سال نهم، شماره 2. صص 275-294. [Link]
کیهان، امیر؛ فرقانی، محمد­مهدی و مظفری، افسانه. 1398. «نقش شبکه­های اجتماعی موبایلی در بازتولید هویت قومی دانشجویان کرد دانشگاه‌های تهران» فصلنامه مطالعات رسانه‌های نوین. سال چهارم، شماره 18. صص 97-127.
کیهان، مسعود؛ ملکیان، نازنین و میرزاخانیان، آنی. 1399. «تأثیر رسانه­های اجتماعی بر هویت قومی طلاب ترک و کرد حوزه علمیه قم». فصلنامه معرفت فرهنگی اجتماعی. سال دوازدهم، شماره 1. صص 101-124. بهار.
گیدنز، آنتونی. 1398. جامعه­شناسی. ترجمه: منوچهر صبوری، تهران: نشر نی.
محمد­پور، احمد؛ نقدی، اسدالله و نادرنژاد، بهزاد. 1389. «تأثیر ماهواره بر هویت فرهنگی در کردستان ایران؛ بررسی موردی دانشجویان کرد دانشگاه‌های سنندج». مجله دانشگاه علوم پزشکی کرمان. شماره 4. صص 131-156. [Link]
محمدزاده، حسین؛ شادرو، محمدرضا و رفیع فر، جلال‌الدین. 1391. «عوامل اجتماعی مرتبط با قوم‌گرایی فرهنگی در میان کردهای ایران». فصلنامه راهبرد اجتماعی و فرهنگی. سال اول، شماره 3. صص 75-96.
مهدی­زاده، شراره و خیلا، زهرا. 1392. «تلفن همراه و روابط اجتماعی». فصلنامه مطالعات فرهنگی و ارتباطات. سال نهم، شماره 32. صص 99-117. [Link]
میرزایی، سیدآیت­الله و عیدی، معصومه. 1399. «ناسیونالیسم، قومیت و قوم‌گرایی، مطالعه موردی شهر بجنورد». فصلنامه جامعه پژوهی فرهنگی. سال یازدهم، شماره 1. صص 125-159. [Link]
نادری، احمد و روستاخیز، بهروز. 1396. «فضای ­مجازی و پویش‌های هویت قومی (موردمطالعه: روشنفکران و فعالین مدنی بلوچ)». مجله جهانی رسانه. سال دوازدهم، شماره 2. صص­130-152. [Link]
نعمتی سوگلی­تپه، فاطمه؛ صالحی، کیوان؛ رحیمی، فاطمه­السادات و خالدیان، محمد. 1399. «مؤلفه‌های کیفیت زندگی زناشویی: یک مطالعه فراترکیب». دو فصلنامه مشاوره و روان‌درمانی خانواده. سال دهم، شماره 29. صص 45-68. [Link]
نوری، سعید؛ حلاج زاده، هدا و شنوا، معصومه. 1397. «بررسی رابطه­ی استفاده از شبکه‌های اجتماعی و هویت ملی دانشجویان (موردمطالعه: دانشگاه پیام نور رشت)». فصلنامه پژوهشنامه فرهنگی هرمزگان. سال دهم، شماره 15. صص 8-31. [Link]
نیک­بخش، بهرام. 1402. «تأثیرات منفی رسانه­های اجتماعی بر هویت اجتماعی نوجوانان از منظر مددکار اجتماعی». فصلنامه مطالعات فرهنگی و ارتباطات. آنلاین [Link]
هزارجریبی، جعفر و مروتی، نادر. 1389. «تأثیر نابرابری قومی بر امنیت ملی». فصلنامه تحقیقات سیاسی و بین­المللی. سال چهارم، شماره 3. صص 91-117. [Link]
وطنی، سونیا و ساعی، منصور. 1393. «بررسی رابطه بین میزان بهره­مندی از رسانه‌های نوین (اینترنت) و میزان پایبندی نسل جوان به ارزش‌های اجتماعی (با تأکید بر مطالعه دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی واحدهای تبریز و علوم و تحقیقات آذربایجان شرقی)». فصلنامه مطالعات جامعه­شناختی. سال پنجم، شماره 18. صص 27-46. [Link]
یزدخواستی، بهجت، عدلی پور، صمد و الهام کیخائی. 1392. «حوزه عمومی و گفتگو در فضای مجازی شبکه­های اجتماعی (بررسی تأثیر شبکه­های اجتماعی مجازی بر گفتگوی میان فرهنگ­ها)». فصلنامه مطالعات فرهنگ و ارتباطات. سال چهاردهم، شماره 21. صص 80-98.
Abbaszadeh Marzbali, M. (2021). Historical coexistence of national identity and ethnic identities in Iran and the necessity of adopting a policy of unity in plurality in the present era. Political and International Research, 12(46): 249-271. (In persian)
Abedizadeh, A., Mousavi, S. Y., Mohaddesi Gilvaei, H., & Kafashi, M. (2021). Sociological explanation of the effect of the three components of ethnic preference, ethnic orientation and ethnocentrism on citizens' political participation (case study: sample population of Bushehr province). Quarterly Journal of Society, Culture and Media. 10(41): 199-225. (In persian)
Ahmadi, M., and Zouafari, M. (2021). Identifying the roles of media in sports development with a meta-synthesis approach. Sports Management. 3(14): 229-249. (In persian)
Arab, S. M., Ebrahimzadeh Pezkeshi, R., & Marvati-Sharif-Abadi, A. (2014). Designing a meta-composition model of factors affecting divorce with a systematic review of previous studies. Iranian Journal of Epidemiology. 10(4):10-22. (In persian)
Asgharzadeh, A., Niazi, M., & Farhadian, A. (2022). Designing a model to explain the factors affecting fashionism in Iran using a meta-synthesis approach. Sociological Studies. 14(55): 71-89.  (In persian)
Bagheri Dolatabadi, A., & Zareian-Jahrami, F. (2013). The impact of cyberspace on national identity and solidarity. Basij Strategic Studies. 16(60): 149-182. (In persian)
Bagheri, M., Navah, A., & Shojaei-Borjoui, H. (2022). Structural modeling of cultural, social and political factors affecting interethnic convergence in the city of Ahvaz. Strategic Research on Iranian Social Issues. 11(3): 39-66. (In persian)
Beck, J. (2002). Mthering multiples: A meta-synthesis of the qualitativereserch.MCN. Teh American Juornal of Maternal/child Nursing, 27(4), 214-221. [Link]. (In persian)
Boroujerdi Alavi, M., & Sedigh Yazdchi, A. S. (2017). The Impact of Virtual Space on National and Ethnic Identity in Iran. New Media Studies. 3(12): 87-110. (In persian)
Dehghanpour, H., & Jafari, A. (2023). The relationship between the use of social networks and the identity dimensions of citizens of Ardabil city. Cultural and Communication Studies. Online. (In persian)
Ebrahimi, Z., Hejazi, S. N., & Chitsaz, M. A. (2022). Investigating the role of cyberspace in the formation of a new communication culture and social identity Shushtar Social Sciences. 16(4): 23-38. (In persian)
Farhadi-Mohali, A. (2011). Analytical study of the phenomenon of globalization with a focus on the field of culture. Strategic Studies of Public Policy. 2(5): 63-96. (In persian)
Finfgeld D. L. (2003). Meta synthesis: The state of the art—so far. Qualitative Health Research, 13, 893-904. [Link].
Ghasemi, V. (2014). The Impact of Facebook Social Network on the Cultural Identity of Youth in Isfahan, Iranian Cultural Research Quarterly, 7(1): 1-28. (In persian)
Giddens, A. (2019). Sociology, translated by Manouchehr Sabouri, Tehran: Nei Publishing. (In persian)
Hezarjaribi, J., & Marvati, N. (2010). The impact of ethnic inequality on national security. Quarterly Journal of Political and International Research. 4(3): 91-117. (In persian)
Jahani, D., Ezzati, A., & Nami, M. (2017). The extent of the impact of cultural, social and economic components on the convergence of the people of the Kurdish provinces of Iran. National Studies. 18(1): 53-67. (In persian)
Kabiri, A., Saadati, M., & Ghasemi, E. (2019). Investigating the Role of Virtual Social Networks in Explaining Students' Political Awareness. New Media Studies. 5(19): 231-260. (In persian)
Kamali, Y. (2017). Metasynthesis Methodology and Its Application in Public Policy-Making. Politics. 47(3): 721-736. (In persian)
Kayhan, A., Forghani, M. M., & Mozaffari, A. (2019). The role of mobile social networks in the reproduction of ethnic identity of Kurdish students at Tehran universities, Quarterly Journal of New Media Studies. 4(18): 97-127. (In persian)
Kayhan, M., Malekian, N., & Mirzakhanian, A. (2020). The impact of social media on the ethnic identity of Turkish and Kurdish students at Qom Seminary. Cultural and Social Knowledge. 12(1): 101-124. (In persian)
Kiani, M., & Najafi, S. (2018). Social Trust and Social Identity; Rethinking the Social Identity of Educated Women Studied at Tabriz University. Women and Society. 9(2): 275-294. (In persian)
 Mehdizadeh, S., & Khayla, Z. (2013). Mobile phones and social relations. Quarterly Journal of Cultural and Communication Studies. 9(32): 99-117. (In persian)
 Mirzaei, S. A., & Eidi, M. (2020). Nationalism, ethnicity and ethnocentrism, a case study of Bojnourd city. Cultural Society Studies. 11(1): 125-159.
Mohammadpour, A., Naqdi, A., & Nadernejad, B. (2010). The impact of satellite on cultural identity in Iranian Kurdistan; A case study of Kurdish students at Sanandaj universities. Journal of Kerman University of Medical Sciences, (4), 131-156. (In persian)
Mohammadzadeh, H., Shadro, M., & Rafifar, J. (2012). Social factors related to cultural ethnocentrism among Iranian Kurds. Social and Cultural Strategy 1(3): 75-96. (In persian)
Naderi, A., & Rustakhiz, B. (2017). Cyberspace and Ethnic Identity Dynamics (Case Study: Baloch Intellectuals and Civil Activists). International Journal of Media. 12(2): 130-152. (In persian)
Nemati Sogoli-Tepeh, F., Salehi, K., Rahimi, F., & Khaledian, M. (2020). Components of Marital Quality of Life: A Meta-Synthesis Study. Family Counseling and Psychotherapy. 10(29): 45-68. (In persian)
Nikbakhsh, B. (2023). The negative effects of social media on adolescents' social identity from a social worker's perspective. Cultural and Communication Studies. Online. (In persian)
Nouri, S., Hallajzadeh, H., & Shenva, M. (2018). Investigating the Relationship between the Use of Social Networks and Students’ National Identity (Case Study: Payam Noor University of Rasht). Hormozgan Cultural Research Journal. 10(15): 8-31. (In persian)
Rahbar Qazi, M., Hatami, A., & Abbasi, A. (2018). The relationship between virtual social networks and the transformation of collective identities (with emphasis on religious, national and modern identity). Majles and Strategy. 25(95): 33-58. (In persian)
Sandelowski. M., & Barros, J. 2007. Handbook for synthesizing qualitative research. Springer publishing company Inc. [Link].
Sarkhil, B. (2019). Media and Discursive Power with Emphasis on the Islamic Revolution. Political Research of the Islamic World. 9(3): 177-205. (In persian)
Shafieinia, A. (2015). Consequences of virtual social networks (case study of national identity and ethnic identity of Kurds). Political Research. 5(13): 63-86. (In persian)
Shayesteh, L., Esmaili, R., & Mohammadi, A. (2020). Investigating the effect of ethnic identity and cultural intelligence on the national identity style of youth. Health-centered lifestyle, 4(4): 216-233. (In persian)
Vatani, S., & Saei, M. (2014). Investigating the relationship between the level of use of new media (Internet) and the level of adherence of the young generation to social values ​​(with emphasis on the study of students of Islamic Azad University, Tabriz and East Azerbaijan Science and Research Branches). Sociological Studies. 5(18): 27-46. (In persian)
Yazdkhasti, B., Adlypour, S., & Keikhai, E. (2013). The public sphere and dialogue in the virtual space of social networks (Investigating the impact of virtual social networks on dialogue between cultures), Journal of Culture and Communication Studies. 14(21): 80-98. (In persian)
Zandiyeh, Z., & Khaniki, H. (2019). Designing a model of the diverse functions of virtual social networks in intercultural ethnic communication. Communication Research (Research and Evaluation). 26(1): 9-40. (In persian)
Zimmer L. 2006. Qualitative meta-synthesis: a question of dialoguing with texts. Journal of Clinical Nursing. Vol 53, No 3, pp: 311–318. [Link]. [persian].