نقش ساختار و کارگزار درشکل‌گیری تغییرات اجتماعی در اندیشه احمد شاملو

چکیده

شاعران معاصر به عنوان کنشگران اجتماعی، مسائل، معضلات و موانعِ سر راه تغییرات اجتماعی را می‌دیدند و حساسیت های خود را نسبت به آنان ابراز می‌کردند. آنها بعضا راهکارهایی برای برون رفت از وضع موجود در آثار خویش ارائه می کردند. احمد شاملو از شاعران نوگرایی بود که در اواخر دوره پهلوی اول و همه ی عمر پهلوی دوم، و تا اواخر دهه‌ی هفتاد انقلاب اسلامی می‌زیست و هر سه حکومت را درک کرد؛ وی شاعری خلاق و متفکر بود که دیدگاههای اجتماعی- سیاسی و دغدغه‌هایش را در اشعار و سایر آثارش مطرح کرده است. هدف ما در این پژوهش؛ استفاده از تئوری "ساختار-کارگزار" برای بررسی اندیشه و تفکر این شاعر است تا ساختارهای سیاسی، اجتماعی، سنتی، فرهنگی، تاریخی ... که شاعر به آنان باور دارد را مشخص کنیم؛ سپس کارگزاران و کنشگران مورد پسند و تاثیرگذار اعم از فردی و جمعی را نشان دهیم. داده‌های این پژوهش با روش کتابخانه‌ای و اسنادی گرد آوری و براساس روش کیفی- تفسیری بررسی شده‌اند. نتیجه‌ی به دست آمده در این تحقیق نشان می‌دهد که ساختارهای مذکور نیازمند اصلاحات اساسی هستند و این اصلاحات را هم باید کارگزاران و کنشگرانی انسانی با شیوه‌های مختلف خود صورت دهند، شاملو خود را جزئی از کنشگران می‌داند که قادرند تغییرات مطلوب را به وجود آورند.