ماندن یا رفتن؟ تبیین میل به مهاجرت پزشکان، پرستاران و کارشناسان شاغل در بیمارستان‌های دولتی تهران به آلمان

مهاجرت نیروی انسانی سلامت، به‌ویژه نیروهای متخصص، یکی از چالش‌های مهم پیش روی نظام‌های سلامت در کشورهای مبدأ است. این پژوهش با رویکردی میان‌رشته‌ای، مسئله مهاجرت کادر سلامت را در پیوند میان مطالعات مهاجرت، اقتصاد سرمایه انسانی، سیاست‌گذاری سلامت و مدیریت منابع انسانی بررسی می‌کند و عوامل اقتصادی، حرفه‌ای، سازمانی و اجتماعی مؤثر بر این پدیده را در یک چارچوب تحلیلی واحد به هم پیوند می‌دهد. پژوهش حاضر با هدف پاسخ به این پرسش اصلی انجام شده است که چه عواملی بر تمایل کادر سلامت ایران به مهاجرت به آلمان تأثیر می‌گذارند و شدت و اهمیت نسبی این عوامل چگونه است؟ پژوهش با رویکرد آمیخته (کیفی - کمی) انجام شده است. یافته‌های کیفی هفت دسته عامل شامل عوامل اقتصادی و مالی، شرایط و محیط کاری، آموزش، تخصص و پیشرفت شغلی، عوامل قانونی، سازمانی و مدیریتی، عوامل روانی و اجتماعی، عوامل ساختاری و زیرساختی و فرصت‌ها و جذابیت‌های مهاجرت به آلمان را شناسایی کرد. نتایج مدل ساختاری نشان داد که هر هفت عامل رابطه مثبت و معناداری با تمایل به مهاجرت دارند. عوامل اقتصادی و مالی و شرایط و محیط کاری، قوی‌ترین روابط را نشان دادند، و پس از مواردی چون فرصت‌ها و جذابیت‌های مهاجرت به آلمان، عوامل قانونی، سازمانی و مدیریتی، عوامل ساختاری و زیرساختی، عوامل روانی و اجتماعی و آموزش، تخصص و پیشرفت شغلی قرار داشتند. مدل پیشنهادی توانست ۷۲ درصد از واریانس تمایل به مهاجرت را تبیین کند و شاخص‌های برازش، برازش قابل قبول مدل را نشان دادند.