مطالعه کیفی انگاره‌های ذهنی شخصی و خویشتن در میان دو تشکل دانشجویی «انجمن اسلامی و بسیج دانشجویی دانشگاه تهران»

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
سید سعیدرضا عاملی 1
منصوره حجاری 2
1 استاد ارتباطات و مطالعات آمریکای دانشگاه تهران
2 گروه ارتباطات، دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران
10.22034/jcsc.2019.35582
چکیده
این مقاله به مطالعه انگاره‌های ذهنی شخصی بسیج و خویشتن انجمن اسلامی پرداخته است. افراد اغلب دیگران را براساس انگاره‌هایی که در ذهنشان از دیگری وجود دارد، درک می‌کنند و بر همین اساس سعی می‌کنند با دیگران ارتباط برقرار کنند. بر اساس نظریه نیشیدا، انگاره‌های ذهنی مجموعه‌ای از تجربیات گذشته هستند که در گروه‌های دانشی مرتبط دسته بندی شده‌اند و برای راهنمایی رفتارهای ما در موقعیت‌های آشنا به کار می‌روند. رویکرد روشی ،کیفی است و در مجموع با 46 نفر از اعضای تشکل‌ها مصاحبه نیمه ساخت‌یافته انجام شده است و در نهایت انگاره‌های ذهنی شخصی بسیج و انگاره‌های خویشتن انجمن اسلامی، با یکدیگر مقایسه شده‌است . با استفاده از تحلیل مضمون داده‌ها، پنج انگاره ذهنی شخصی اعضای بسیج نسبت به اعضای انجمن شناسایی شد، که شامل «مخالفت‌ورزی»، «تجدد‌گرایی»، «نسبی‌گرایی اخلاقی»، «سطحی‌گرایی» و « مطلق‌گرایی» است. از میان این مضامین دو مضمون تکثر‌گرایی و روشنفکری دینی که ذیل مضمون «تجدد‌گرایی» تعریف شده‌اند از مضامینی است که انگاره‌های خویشتن اعضای انجمن نسبت به خودشان هست و تحت عنوان انگاره‌های مشابه نام‌گذاری شده است. هم‌چنین مضمون تناقض و روابط آزاد، از مضامین خود انگاره از منظر دیگری هستند که با انگاره شخصی اعضای بسیج مشابهت دارد. انگاره‌های دیگر خویشتن انجمن از منظر خود شامل هویت سیال، التزام به ولایت فقیه، دین‌داری_ دین داری ضعیف است. آن ها به مضمون هویت سیال به عنوان یک خودانگاره اشاره می‌کنند در حالی که اعضای بسیج مضمون هویت سلبی را بعنوان یک انگاره شخصی در مورد آن‌ها بیان می‌کنند.
کلیدواژه‌ها
انگاره های ذهنی
تشکل های دانشجویی
انگاره های شخصی
انگاره های خویشتن
 
Bennett, M. J. 1986." A developmental approach to training for intercultural sensitivity", International Journal of Intercultural Relations, Volum 10. No.2. PP:179–196 
Braun, V. and Clarke, V. 2006. ­"Using thematic analysis in psychology", Qualitative Research in Psychology, Volum 3.No.2. PP: 77-101.
Brewer, M. B. 1997." The social psychology of intergroup relations: Can research inform practice?", Journal of Social Issues, Volum 53.No.1.PP: 197-211.
Hammer, M. R. Bennett, M. J. and Wiseman, R. 2003. "Measuring intercultural sensitivity: The intercultural development inventory", International Journal of Intercultural Relations, Volum 27.No. 4. PP:421-443.
 Nishida, H. 1999." A cognitive approach to intercultural communication based on schema theory", International Journal of Intercultural Relations,Volum 23.No.5. PP: 753-777.
Polit, D. F. and Hungler, B. 1992. "Nursing research. Dimensions of Critical Care Nursing", Volum11.No.1.PP: 63.
Reber, A. S. and  Reber.E.S 2001. The Penguin dictionary of psychology, (3rd ed.). London: Penguin Books
Sharifian, F. and  Jamarani, M. 2011. "Cultural schemas in intercultural communication: A study of the Persian cultural schema of sharmandegi “being ashamed", Intercultural Pragmatics, Volum 8.No.2.
 
Taylor, S. E. and Crocker, J. 1981. "Schematic bases of social information processing", In E. T. Higgins, C. P. Herman & M. P. Zanna (Eds.), Social cogni- tion: the Ontario symposium .Volum 1. pp. 89–134. Hillsdale, NJ: Lawrence Erlbaum                           
Turner, J. C. 1987." Rediscovering the social group", Oxford, UK: Basil Blackwell.
Brewer, M. (1997).The Social Psychology of Intergroup Relations: Can Research Inform Practice?. Journal of Social issues, 53(1),197-211
Culpeper, J. (2002)  . A Cognitive Stylistics approach to characterisation. In: A Cognitive Stylistics: Language and cognition in Text analysis . (pp 251-277). Amsterdam: John Benjamins.
Hammer, M. R., Bennett, M., & Wise man, R. (2003). Measuring intercultural sensitivity: The intercultural development inventory. international journal of intercultural ralations , 27 (4), 421-443.                                                                
Nishida, H. (1999), A Cognitive Approach To Intercultural Comminucation Based On Schyma Theory , International journal of Intercultural relations, 7(2),156-176
Polit D, Hungler B (2002). nursing research. 5th edition Lippincott: Philadelphia, 349-360.
Sharifian, F., & Mohammad Hassan Jamarani, M. (2011). Cultural schems in intercultural communication: A study. Intercultural Pragmatics, 8(2), 227 – 252
Taylor, E. Crocker,J (1981) Schematic Bases of Belief Change. In: Attitudinal Judgment.(PP 197-226). London: Springer, New York, NY
 
 
 
مطالعات فرهنگی و ارتباطات
دوره 15، شماره 54
بهار 1398
صفحه 77-102