بازنمایی الگوهای ارتباط غیرکلامی حاج قاسم سلیمانی در اسناد تصویری

بدن و رفتارهای غیرکلامی را می‌توان به‌مثابه متنی فرهنگی و رسانه‌ای ارتباطی در بازنمایی هویت و اقتدار شخصیت‌های سیاسی و نظامی مورد مطالعه قرار داد. از همین رو پژوهش حاضر با رویکردی میان‌رشته‌ای در حوزه مطالعات فرهنگ و ارتباطات، به واکاوی بازنمایی ابعاد شخصیت شهید سپهبد قاسم سلیمانی در اسناد تصویری می‌پردازد. پرسش اصلی آن است که تصاویر و ویدئوهای منتشرشده از حضور وی در موقعیت‌های مختلف، چه الگوهای ارتباط غیرکلامی‌ای را بازنمایی می‌کنند و این الگوها چگونه در شکل‌گیری تصویری چندبعدی از او نقش دارند. این مطالعه با رویکرد کیفی و روش تحلیل نشانه‌شناختی اسناد بصری انجام شده است. پیکره پژوهش شامل 527 تصویر و 8 ساعت ویدئوی آرشیوی متعلق به سال‌های 1390تا 1398است که نمونه‌های واجد دلالت ارّتباطی، به شیوه هدفمند انتخاب و تحلیل شده‌اند. چارچوب نظری پژوهش از تلفیق مفهوم اقتدار کاریزماتیک ماکس وبر، حرکت‌شناسی ری بردویستل، نظریه حالات چهره پل اکمن و والاس فریزن و نظریه پروکسمیک ادوارد هال شکل گرفته است. یافته‌ها نشان می‌دهد که الگوهای غیرکلامی بازنمایی‌شده از شهید سلیمانی متناسب با موقعیت و مخاطب تغییر می‌کنند و در چهار ساحت اقتدار میدانی، پدرانگی عاطفی، ادب سربازی و خشوع عبادی صورت‌بندی می‌شوند. در مجموع، زبان بدن ایشان در این اسناد به‌مثابه رسانه‌ای ارتباطی عمل کرده و تصویری را شکل می‌دهد که در آن اقتدار نظامی، صمیمیت اجتماعی و خضوع دینی در کنار یکدیگر قرار می‌گیرند.