در دهههای اخیر، فضاهای معماری و شهری تحت تأثیر منطق سرمایهداری متأخر به عرصه تولید و نمایش ارزشهای نمادین بدل شدهاند و معماری نقشی فعال در تولید معنا ایفا میکند؛ اما چگونگی تبدیل نشانههای فرهنگِ مصرفی به معنا در تجربه فضایی کمتر بررسی شده است. پرسش اصلی این است که معماری چگونه و از چه ابعادی، نسبت میان فرهنگِ مصرفی و مصرفِ فرهنگی را در فضاهای عمومی میانجیگری میکند؟
این پژوهش با بهره گیری از استدلال منطقی و با راهبرد «مطالعه موردی چندگانه» انجام شده است. با تلفیق جامعهشناسی مصرف، مطالعات فرهنگی و نظریههای معماری، معنا در سه لایه نشانهشناختی، پدیدارشناختی و فضایی مفهومپردازی و شش بُعد معنای فضایی (هویتی، تمایز اجتماعی، تجربه جمعی، نمایشی، حافظهمند و فضا-انگیخته (اتمسفریک)) استخراج شد. سپس شش بنا در تهران شامل موزه هنرهای معاصر، خانه هنرمندان ایران و باغ کتاب (در گونه فضاهای فرهنگی) و ایرانمال، باملند و پل طبیعت (در گونه فضاهای فراغتی-مصرفی) با نمونهگیری هدفمند در دو گونه فضاهای فرهنگی و فراغتی-مصرفی انتخاب و دادهها از طریق مشاهده مستقیم، تحلیل اسنادی و واکاوی رفتار فضایی گردآوری شد.
یافتهها نشان میدهد که معماری نه محصولی ایستا، بلکه فرایندی پویا از بازتفسیر مداوم است که در آن نشانههای فرهنگِ مصرفی از طریق سازمان فضایی و تجربه زیسته کاربران به معانی اجتماعی تبدیل میشوند. از این منظر، معماری بهعنوان میانجیای فعال، در تولید و بازتولید معنا در زندگی روزمره شهری عمل میکند.
هاشمی اقاجری، مهتاب، قره بگلو، مینو و بیتی، حامد. (1405). تحلیل معماری بهمثابه میانجیِ تولید معنا در نسبت میان فرهنگِ مصرفی و مصرفِ فرهنگی در بناهای عمومی تهران. (e742222). مطالعات فرهنگی و ارتباطات، ()، e742222 https://doi.org/10.22034/jcsc.2026.2077506.2885
MLA
هاشمی اقاجری، مهتاب، قره بگلو، مینو، و بیتی، حامد. "تحلیل معماری بهمثابه میانجیِ تولید معنا در نسبت میان فرهنگِ مصرفی و مصرفِ فرهنگی در بناهای عمومی تهران" .e742222 ، مطالعات فرهنگی و ارتباطات، ، 1405، e742222. doi: 10.22034/jcsc.2026.2077506.2885
HARVARD
هاشمی اقاجری، مهتاب، قره بگلو، مینو، و بیتی، حامد. (1405). 'تحلیل معماری بهمثابه میانجیِ تولید معنا در نسبت میان فرهنگِ مصرفی و مصرفِ فرهنگی در بناهای عمومی تهران'، مطالعات فرهنگی و ارتباطات، (), e742222. doi: 10.22034/jcsc.2026.2077506.2885
CHICAGO
هاشمی اقاجری، مهتاب، قره بگلو، مینو و بیتی، حامد، "تحلیل معماری بهمثابه میانجیِ تولید معنا در نسبت میان فرهنگِ مصرفی و مصرفِ فرهنگی در بناهای عمومی تهران." مطالعات فرهنگی و ارتباطات، (1405): e742222, doi: 10.22034/jcsc.2026.2077506.2885
VANCOUVER
هاشمی اقاجری مهتاب، قره بگلو مینو، بیتی حامد. تحلیل معماری بهمثابه میانجیِ تولید معنا در نسبت میان فرهنگِ مصرفی و مصرفِ فرهنگی در بناهای عمومی تهران. jcsc. 1405;():e742222. doi: 10.22034/jcsc.2026.2077506.2885