تحلیل گفتگوی انتقادی مناظرات ریاست جمهوری چهاردهم ایران با تاکید بر نوبت گیری، مقوله بندی عضویت و سازمان دهی اولویت ها

گفتگو ابزاری کلیدی در مناظرات رسانه‌ای انتخابات است که در جهت‌دهی افکار عمومی و افزایش مشارکت نقش دارد. این عرصه ساختاریافته برای بازتولید ایدئولوژی‌های رقیب و بسیج افکار عمومی، روابط قدرت و نابرابری‌های اجتماعی را از طریق زبان بازنمایی می‌کند. مسئله اصلی پژوهش پاسخ به این پرسش است که ابزارهای گفتگویی نامزدها، به ویژه نوبت‌گیری، مقوله‌بندی عضویت و سازمان‌دهی اولویت‌ها چگونه در شکل‌دهی قدرت و هویت‌های سیاسی تأثیر می‌گذارند. این پژوهش با رویکرد تحلیل گفتگوی انتقادی، مناظرات دو نامزد چهاردهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری ایران میان مسعود پزشکیان و سعید جلیلی را بررسی می‌کند. تمرکز بر ابزارهای نوبت‌گیری، مقوله‌بندی عضویت و دسته‌بندی نقش‌های اجتماعی در گفتمان و سازمان‌دهی اولویت‌هاست. داده‌ها از طریق پیاده‌سازی مناظرات استخراج و با نظام نشانه‌گذاری جفرسون و ابزارهای کمی تحلیل شده‌اند. یافته های این پژوهش نشان می دهد که زبان در بستر سیاست، نه صرفاً ابزار انتقال پیام، بلکه سازوکار تولید قدرت، بازتولید هویت‌های جمعی و مدیریت تقابل‌های ایدئولوژیک است. یافته‌های کیفی حاکی از آن است که مقوله‌بندی عضویت از طریق تفکیک «ما» و «آنها» به‌صورت فعالانه مرزهای هویتی و ایدئولوژیک را تثبیت کرده و رقابت گفتمانی را به عرصه تصاحب مشروعیت سیاسی تبدیل می‌کند. الگوی نوبت‌گیری نیز نشان می دهد که کنترل جریان گفتار، بازتعریف موضوع و مدیریت پرسش‌ها به‌عنوان ابزارهای تثبیت برتری کلامی عمل می‌کنند و در تعامل با مقوله‌بندی عضویت و شدت تقابلی، ساختار قدرت را در سطح میکرو-گفتمانی بازنمایی می‌کنند.