آزادی و مصلحت در حکمرانی رسانه‌ای، بر اساس آرای محقق نائینی

پرسش از نسبت آزادی و مصلحت در قالب حکمرانی در یک چارچوب سیاسی، همواره یکی از مسائل بنیادین جوامع، به ویژه در دوره مدرن آنها بوده و هست. از سوی دیگر؛ در جهان معاصر، رسانه‌ها به‌عنوان ابزار کلیدی، نقشی تعیین‌کننده‌ در حکمرانی مدرن دارند. در ایران، چالش‌ها و ابهام‌های حکمرانی و به تبع آن «حکمرانی رسانه‌ای» ضرورت بازخوانی اندیشه سیاسی شیعه، به‌ویژه آرای یکی از فقهای جریان‌ساز آن یعنی محقق نائینی را برای کاهش این ابهام، دوچندان کرده است. لذا، پژوهش حاضر با هدف تبیین نسبت آزادی و مصلحت در حکمرانی رسانه‌ای، بر اساس آرای نائینی انجام شده است. این پژوهش با رویکرد کیفی، شیوه تحلیلی-توصیفی و استفاده از ابزار منابع و اسناد کتابخانه‌ای و نیز کدگذاری تماتیک سه‌مرحله‌ای، انجام‌شده و همچنین از رویکرد تطبیقی برای مقایسه اصول مستخرج از اندیشه نائینی با مدل‌های غالب غربی در حکمرانی رسانه‌ای بهره گرفته‌است. یافته‌های مختصات حکمرانی رسانه‌ای نائینی در قالب شش اصل «اعتباری–نوعی»، «وکالتی–ولایتیِ صحیح»، «امانت‌دارانه»، «قراردادی–عرفی»، «قانونی(بر پایه قانون اساسی)» و «حزبی» قابل بازنمایی است. این اصول الگوی حکمرانی رسانه‌ای «امانت‌دارانه» را پیشنهاد می‌دهد که در آن، اراده مبتنی بر آزادی فرد و نظارت مبتنی بر مصلحت عموم در تعادل پایدار قرار می‌گیرند. نتایج حاکی از آن است که چارچوب پیشنهادی می‌تواند، به‌عنوان الگویی اعتباری در سیاست‌گذاری رسانه‌ای ایران معاصر در نظر گرفته شود، که با وجود همپوشانی‌هایی با رویکردهای غربی، از نظر مبانی مشروعیت، متمایز است و زمینه تقویت منافع ملی ویژه ایران را از رهگذر توازن میان آزادی فردی و مصلحت عمومی فراهم می‌سازد.