واکاوی مؤلفه‌های برندسازی ملی و الزامات ارتباطی آن در اسناد بالادستی جمهوری اسلامی ایران: تحلیل مضمون مبتنی بر مدل آنهولت

در عصر حاضر، برندسازی ملی به‌عنوان یکی از ابزارهای مهم دیپلماسی عمومی، مدیریت تصویر و اعتبار بین‌المللی کشورها و تقویت قدرت نرم، جایگاهی تعیین‌کننده در مناسبات بین‌المللی یافته است. پژوهش حاضر با هدف واکاوی مؤلفه‌های برندسازی ملی جمهوری اسلامی ایران در اسناد بالادستی و بررسی الزامات ارتباطی و رسانه‌ای آن انجام شده است. این پژوهش با رویکرد کیفی و با استفاده از تحلیل مضمون تلفیقی قیاسی ـ استقرایی، چهار سند بالادستی شامل «سند چشم‌انداز جمهوری اسلامی ایران در افق ۱۴۰۴»، «الگوی اسلامی ـ ایرانی پیشرفت»، «بیانیه گام دوم انقلاب» و «سیاست‌های کلی برنامه هفتم توسعه» را بررسی کرده است. مضامین مرتبط با برند ملی از متن اسناد استخراج و در مرحله تفسیر، نسبت آن‌ها با چارچوب شش‌بعدی آنهولت و رویکرد ارتباطی به برندسازی ملی تحلیل شد. یافته‌ها نشان می‌دهد مؤلفه‌هایی مانند «مبانی هویتی و زیرساختی برند ملی»، «راهبردها و سازوکارهای برند ملی» و «اهداف و پیامدهای برند ملی» در اسناد برجسته‌اند. با این حال، این مؤلفه‌ها عمدتاً در سطح سیاست‌گذاری کلان و بیان آرمان‌های هویتی باقی مانده‌اند و کمتر به راهبردهای ارتباطی، روایت‌های رسانه‌پذیر، مخاطب‌شناسی و سازوکارهای دیپلماسی عمومی پیوند خورده‌اند. بنابراین، مسئله اصلی نه فقدان مؤلفه‌های محتوایی برند ملی، بلکه ضعف در ترجمه آن‌ها به پیام‌های منسجم، مخاطب‌محور و قابل انتقال است. نتیجه پژوهش نشان می‌دهد که اسناد بالادستی می‌توانند منبع مهمی برای تولید معنای برند ملی باشند، اما اثرگذاری آن‌ها بر تصویر کشور مستلزم تبدیل مضامین سیاستی و هویتی به برنامه‌های ارتباطی، رسانه‌ای و دیپلماسی عمومی است.