نسل زد متولدین سالهای 1995 تا 2010 میلادیاند. 1375 تا 1390 شمسی. آنها چه ارزشها و نگرشهای اجتماعیای دارند؟ با نسلهای قبل چه شباهتها و تفاوتهایی دارند؟ هدف این مقاله توصیف ویژگیهای نسل زدیها به کمک روشهای تجربی است. روش این پژوهش پیمایش است با نمونهگیری به شیوۀ مکان-زمان(TLS ) در میادین شهری مناطق 22 گانۀ تهران، با حجم 1218 نفر و همچنین دارای مقدار اپتیمم به تفکیک نسلها (متوسط 400 نفر در هرنسل). این پیمایش توسط مرکزافکارسنجی دانشجویان ایران(ایسپا) اجرا شده است. برای طراحی پرسشنامه و تحلیل یافتهها تعدادی مصاحبه نیز صورت گرفته است. از تحلیل محتوای تحقیقات کیفی انجام شده دربارة نسل زد نیز استفاده شده است. یافتهها نشان میدهد سه تیپ مختلف در نسل زد قابل تشخیص است. تیپ خودگرا- موفقیتخواه، تیپ خانوادهگرا-رابطهخواه و تیپ جامعهگرا- دیگرخواه. جمعیت تیپ خودگرا-موفقیتخواه بیشتر است. آنها بیشتر به موفقیت شخصی(شغل و لذت) میاندیشد. وجه اصلی موفقیت برایشان موفقیت اقتصادی است. آنها فکر میکنند موفقیت اقتصادی پایۀ دیگر شکلهای موفقیت از جمله لذتبردن و حتی داشتن خانوادۀ خوب است. این تیپ بیشترین تمایز را با نسلهای قبل دارد، در حالی که تمایز تیپهای دیگر با نسلهای قبل کمتر است. همچنین تمایز بین نسل زد و نسل هزاره چندان زیاد نیست، اما با نسلهای قبلتر اختلافات معنادارتری وجود دارد. نسل زد از حیث ارزشها و نگرشها یکدست نیست. بنابراین هرگونه تصویرسازی یکپارچه از آن تقلیلگراست. میان ارزشها و نگرشهای نسل زد با نسلهای قبل تفاوتهای معناداری وجود دارد، در عین حال همپوشانیهای زیادی هم قابل رؤیت است.
اعتمادیفرد، سیدمهدی؛ حسینزاده، حسام (1400) نگرش به بدن، تفاوت یا تعارض نسلی (مطالعه نگرش نسلی بدنمندی نوجوانان در شهر تهران)، مجله مطالعات و تحقیقات اجتماعی در ایران، دوره دهم، شماره 2، صص 477-495
افراسیابی، حسین؛ بهارلویی، مریم (1399) پیامدهای تورم در زندگی روزمره جوانان طبقه پایین، مجله مطالعات کاربردی، شماره 80، صص 27-44
افراسیابی، حسین؛ شریعتینسب، طاهره (1398) بازنمایی معنا و تجربه خالکوبی در میان زنان جوان، شماره 3، صص 26-49
حسنپور، آرش؛ معیار، ثریا (1394) مطالعه وضعیت دینورزی جوانان با تأکید بر دینداری خودمرجع، مجله تحقیقات فرهنگی ایران، شماره 31، صص 99-132
خادمیان، طلیعه؛ کلهری، محمدجواد (1399) رابطه اینستاگرام با گرایش جوانان به سبک زندگی مدرن (مورد مطالعه جوانان شهر تهران)، مجله پژوهشهای ارتباطی، شماره 101، صص 55-75
خیامی، عبدالکریم؛ بادینفکر، محمدجواد (1401) برهمکنش سبک زندگی و هویت در ساخت خردهفرهنگهای دیجیتالی جوانان، مورد مطالعه هواخواهان ایرانی گروه موسیقی کرهای اکسو، مجله مطالعات فرهنگی و ارتباطات، شماره 66، صص 225-249
دانش، پروانه و دیگران (1393) تحلیل جامعهشناختی شکاف نسلی در ایران، مجله جامعهپژوهی فرهنگی، سال پنجم، شماره سوم، صص 1-31
ذکایی، پرویز و عزیزی همدانی، متین (1394) موج کرهای در ایران: انگیزهها و آثار اقبال به موسیقی عامهپسند کرهای در ایران، مجله مطالعات رسانههای نوین، شماره 3، صص 77-124
رستمی و دیگران (1402) تبیین مفهوم انفصال نسلی در مطالعه نسل زد، مجله مطالعات تازههای روانشناختی جوان و نوجوان، شماره 2، صص 174-181
رشید، خسرو (1394) رفتارهای پرخطر در بین دانشجویان نوجوان دختر و پسر شهر تهران، مجله رفاه اجتماعی، شماره 57، صص 31-56
رضاییان، عالیه؛ ادریسی، سمانه (1397) تأثیر شبکههای اجتماعی بر سبک زندگی نسل چهارم، مجله مطالعات میانفرهنگی، شماره 34، صص 9-36
سامانی، سمانه؛ فراهانی، اعظم (1395) هویت آنلاین و اینستاگرام (مطالعه چگونگی نمایش هویت جوانان در اینستاگرام)، شماره 103، صص 85-104
سجادی، غریب و مقصودی، مجتبی (1398) روند تحول فرهنگ سیاسی نسلهای اجتماعی شهر سنندج، مجله مطالعات و تحقیقات اجتماعی در ایران، دوره هشتم، شماره 4، صص 717-744
سهرابزاده، مهران و دیگران (1396) تبیین جامعهشناختی الگوهای گذران اوقات فراغت جوانان با تأکید بر سبک زندگی، مقاله ارائه شده در کنفرانس ملی پژوهشهای نوین ایران و جهان در روانشناسی، علوم تربیتی و مطالعات اجتماعی
سیدمیرزایی، آیت و دیگران (1400) مطالعه جامعهشناختی رویکرد جوانان به همباشی و همزیستیهای نوپدید (مطالعه موردی شهر تهران)، مجله تغییرات اجتماعی و فرهنگی، شماره 71، صص 22-41
صادقی، رسول (1395) تحلیل بسترهای فرهنگی کاهش باروری در ایران، مجله راهبرد اجتماعی فرهنگی، شماره 20، صص 217-246
صدفی، ذبیحالله؛ بابایی، سکینه (1393) تبیین جامعهشناختی عوامل مؤثر بر گرایش جوانان به مصرف شبکههای اجتماعی مجازی، مجله مطالعات راهبردی ورزش و جوانان، شماره 25، صص 25-64
صلواتیان، سیاوش و دیگران (1399) انگیزهها و الگوهای هشتگگذاری بومیان دیجیتال ایرانی در اینستاگرام، مجله مطالعات رسانههای نوین، شماره 23، صص 155-188
صمیم، رضا (1402) مواجهات نسلی و ثبات سیاسی در ایران معاصر، تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی
صمیم، رضا و دیگران (1401) تولد فضای زیسته از طریق بازی در فضاهای عمومی شهری، بازی شبانه شهروندان در فضای باز باغ فردوس، خیابان ولیعصر تهران، مجله توسعه محلی، دوره چهاردهم، شماره 2، صص 468-487
صمیم، رضا (1398) مواجهه نسلی و ثبات سیاسی در ایران معاصر، نشریه دیدبان امنیت ملی، شماره 92، صص 41-46
صمیم، رضا؛ اسپیروز، محمدامین (1394) حیات اجتماعی گونه متأخر موسیقی خیابانی بهعنوان پدیدهای شهری در تهران: مجله مطالعات فرهنگی و ارتباطات، شماره 38، صص 63-78
عبدالحسینی، اشرف؛ حقیقتیان، منصور (1396) عوامل اجتماعی مؤثر در مدیریت بدن در نوجوانان و جوانان دختر و پسر اصفهان، مجله رفاه اجتماعی، شماره 67، صص 233-271
غفاری و دیگران (1397) سواد اجتماعی و مصرف مادی در بین جوانان دارای برخورداری اقتصادی در شهر تهران، مجله مطالعات جامعهشناختی شهری، شماره 29، صص 27-56
فتحی، منصور و دیگران (1400) تجارب و چالشهای دختران با سابقه همخانگی، مجله رفاه اجتماعی، شماره 80، صص 275-309
فرخیان و دیگران (1395) طراحی و تبیین مدلی از عوامل اثرگذار بر رفتار خرید پوشاک دانشجویان جوان ایرانی، مجله تحقیقات بازاریابی نوین، شماره 23، صص 159-176
قاضینژاد، مریم؛ خرامان، فاطمه (1393) رابطه قشربندی سنی و جهتگیریهای ارزشی نسل جوان در مقایسه با نسل بزرگسال، مجله مطالعات راهبردی ورزش و جوانان، شماره 25، صص 65-95
گنجی، محمد و دیگران (1401) عوامل مؤثر بر هویت بریکولاژ در جوانان و نوجوانان شهر کرج، مجله مطالعات فرهنگی و ارتباطات، شماره 89، صص 315-340
مانهایم، کارل (1389) مسئله نسلها، منتشر شده در مانهایم، کارل (1389) مقالههایی درباره جامعهشناسی شناخت، ترجمه فریبرز مجیدی، تهران: نشر ثالث
محمدی، جمال؛ جهانگیر، محمود (1397) تجربه جوانی و تولید فضای اجتماعی: مردمنگاری انتقادی پرسهزنی جوانان در فضاهای شهری، (مورد مطالعه: خیابان پاسداران شهر سنندج)، مجله پژوهشهای جامعهشناسی معاصر، صص 45-69
نادری، احمد (1401) مطالعه کیفی آشنایی با سبک زندگی «نییتها» در تهران، نشریه تحقیقات فرهنگی ایران، شماره 60، صص 123-151
نوری کوچی، مهسا؛ احمدی، علییار (1396) تبیینکنندههای اجتماعی و فرهنگی ایدهآلهای ازدواج جوانان 18-30 ساله شهر شیراز، مجله مطالعات جمعیتی، شماره 6، صص 37-61
نوری، مهسا؛ یاراحمدی، علی (1397) بررسی میزان تمایل جوانان 18 تا 30 ساله شیراز به همسانهمسری و عوامل مرتبط با آن، مجله مطالعات اجتماعی ایران، شماره 2، صص 136-157
هاشمی، سیدضیا؛ نصیبی، مرجان (1400) مطالعه هویت جوان ایرانی در جامعه شبکهای (مورد مطالعه دانشجویان دانشگاه تهران)، مجله مطالعات و تحقیقات اجتماعی در ایران، دوره دهم، شماره 4، صص 978-998
abdolhoseyni A, haghighatian M. (2017). Social Factors Affecting on Body Management in Youth and Young Girls and Boys in the City of Isfahan . refahj. 17(67), 233-271.(In Persian)
Bourdieu, P. (2019). Classification Struggles, Translated by Peter Collier, Polity Press.
Danesh, P. , Zakeri Nasrabadi, Z. and Abdellahi, A. S. (2014). Sociological Analysis of the Generation Gap in Iran. Sociological Cultural Studies, 5(3), 1-30.(In Persian)
Ensari, M. (2017). A study on the differences of entrepreneurship potential among generations. Research Journal of Business and Management, 4(1), 52–62. DOI: 10.17261/Pressacademia.2017.370.
Ghafari and others (2018) "Social Literacy and Material Consumption among Economically Privileged Youth in Tehran," Journal of Urban Sociological Studies, Issue No. 29, pp. 27-56.(In Persian)
Ghazinejad, M. and Khoraman, F. (2014). Age Stratification and Value Orientations in Youth Generation Compared to Adult Generation. Strategic Studies on Youth and Sports, 13(25), 65-96.(In Persian)
Hazlett JD (1998) My Generation: Collective autobiography and identity politics. Madison, WI:University of Wisconsin Press.
Noori, M. and Ahmadi, A. (2018). Investigating the Attitude towards Marital Compatibility among Youth of Shiraz. Journal of Iranian Social Studies, 12(2), 136-154.(In Persian)
Nora, P. (1996). Realms of Memory: Rethinking the French Past. Columbia University Press.
Nouri Koochi, M. and Ahmadi, A. (2017). Social and Cultural Explanations of Marital Ideals among Youth aged 18-30 Years in Shiraz City. Iranian Population Studies, 3(2), 37-61.(In Persian)
Purhonen, S. (2016). Generations on paper: Bourdieu and the critique of ‘generationalism’. Social Science Information, 55(1), 94-114.
Roberts, S., & France, A. (2021). Problematizing a popular panacea: A critical examination of the (continued) use of ‘social generations’ in youth sociology. The Sociological Review, 69(4), 775-791
Sadafi, Z. and Babaie, S. (2014). Sociological Explanation of the Factors Affecting Youth Attitude to Consumption on Virtual Social Networks. Strategic Studies on Youth and Sports, 13(25), 25-64.(In Persian)
Sadeghi, R. (2016). Analysis of the Socio-cultural Contexts of Fertility Decline in Iran. Socio-Cultural Strategy, 5(3), 217-246.(In Persian)
sajadi, G. and Maghsoodi, M. (2019). The Analysis of Change trend in Political Culture among Social Generations in Sanandaj City. Quarterly of Social Studies and Research in Iran, 8(4), 717-744.(In Persian)
Samaneh Samani & Azam Farahani. (2016). Online Identity and Instagram: Study of How Youth Present Their Identity on Instagram Rasaneh, 27(2), 85-104.(In Persian)
Samim, R. and Esporz, M. A. (2015). The Social Life of Recent Street Music in Tehran as an Urban Phenomenon A Qualitative Study of Newly Formed Types of Street Music through Life Story. Cultural Studies & Communication, 11(38), 63-87.(In Persian)
Samim, Reza (2019) "Generational Confrontation and Political Stability in Contemporary Iran," National Security Watch Journal, Issue No. 92, pp. 41-46.( In Persian)
Samim, Reza (2023) "Generational Confrontations and Political Stability in Contemporary Iran," Tehran: Strategic Studies Research Institute.(In Persian)
Sohrabzadeh, Mehran, and others (2017) "Sociological Explanation of Youth Leisure Time Patterns with Emphasis on Lifestyle," Paper presented at the National Conference on New Researches of Iran and the World in Psychology, Educational Sciences, and Social Studies.(In Persian)
White, J.E. (2017). Meet Generation Z. Grand Rapids, Michigan: Baker Publishing Group
White, Jonathan (2013) Thinking generations. British Journal of Sociology, 64 (2). pp. 216- 247
Wohl, R. (1979). The Generation of 1914. Harvard University Press.
Zahediasl M, Fathi M, Mohammadzadeh R. (2021). Experiences and Challenges of Girls with a History of Cohabitation. refahj. 21(80), 275-309.)In Persian)
Zokaei, M. S. and Azizi Hamedani, M. (2015). The Korean Wave in Iran Motives and Consequences of The Spread of Korean Popular Culture in Iran. New Media Studies, 1(3), 77-124.(In Persian)
مطالعات فرهنگی و ارتباطات