سناریوهای آینده پژوهانه حکمرانی اینترنت با تأکید بر فناوری های وب آینده: افق 1406 هجری شمسی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری؛ گروه علوم ارتباطات اجتماعی؛دانشکده علوم انسانی؛واحد تهران شمال؛دانشگاه آزاد اسلامی؛ تهران؛ ایران.
2 دانشیار؛ گروه علوم ارتباطات اجتماعی؛ دانشکده علوم انسانی؛ واحد تهران شمال؛ دانشگاه آزاد اسلامی؛ تهران؛ ایران. نویسنده مسئول:
3 استادیار؛ عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات اجتماعی جهاد دانشگاهی؛ واحد شهید بهشتی؛ تهران؛ ایران.
4 دانشیار؛ گروه علوم ارتباطات اجتماعی؛دانشکده مدیریت؛ دانشگاه آزاد اسلامی؛ اصفهان؛ خوراسگان
چکیده
پژوهش حاضر با هدف ترسیم آینده حکمرانی اینترنت در ایران و با تاکید بر فناوری‌های وب آینده، به بررسی چالش‌ها و فرصت‌های پیش رو پرداخته است. در این پژوهش، با استفاده از تکنیک‌های تحلیل محتوا و دلفی، 37 چالش و 23 پیشران فرهنگی شناسایی شده‌اند. همچنین، دو عدم قطعیت کلیدی شامل "تغییرات سریع فناوری و ظهور فناوری‌های نوین" و "تغییرات در ساختار قدرت و سیاست‌های داخلی" به عنوان عوامل موثر بر آینده حکمرانی اینترنت در نظر گرفته شد.بر این اساس چهار سناریوی محتمل برای آینده حکمرانی اینترنت در افق 1406 ترسیم شده که می‌توانند به عنوان نقشه راهی برای مواجهه با چالش‌های آتی و بهره‌برداری از فرصت‌های پیش رو در عرصه فناوری‌های وب آینده عمل کنند.سناریوی همگرایی با استانداردهای جهانی، ایران با پذیرش استانداردهای بین‌المللی و سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های فناوری اطلاعات، به سوی حکمرانی بازتر و شفاف‌تری حرکت می‌کند، تعامل با جامعه جهانی افزایش یافته و رشد اقتصادی تسریع می‌شود، سناریوی کنترل متمرکز که با افزایش نظارت و سانسور همراه خواهد بود. سناریوی تعامل محدود که با تمرکز بر توسعه فناوری‌های داخلی و حمایت از تولیدکنندگان داخلی همراه است و نهایتا سناریوی بی نظمی و عدم قطعیت که با افزایش شکاف دیجیتالی و کاهش اعتماد عمومی به دولت همراه خواهد بود. نتایج نشان می‌دهد آینده حکمرانی اینترنت در ایران به عوامل متعددی از جمله تصمیم‌گیری‌های سیاست‌گذاران، تغییرات فناوری و تحولات اجتماعی بستگی دارد. برای دستیابی به یک آینده مطلوب، ضروری است ایران با توجه به چالش‌ها و فرصت‌های پیش رو، یک استراتژی جامع و بلندمدت برای حکمرانی اینترنت تدوین کند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


  •  

    الوندی، هومن، هاشمی، شهناز و مظفری، افسانه. (1399). مهمترین مسائل شبکه های اجتماعی مجازی در افق 1404 ایران بر مبنای آینده پژوهی مرکز ترند وان (با تأکید بر مسائل سیاسی، اجتماعی و اقتصادی). مطالعات رسانه ای، 57-37.

    بیانات مقام معظم رهبری در مراسم مشترک دانش آموختگی دانشجویان دانشگا های افسری نیروهای مسلح 11/07/1401

    جمالی، محمدرضا، محقق، نجلا و سمیه منصوریان (1394). تهیه و تدوین پیوست فرهنگی اجتماعی شبکه ملی اطلاعات، تهران:پژوهشگاه ارتباطات و فناوری اطلاعات

    جولانی، فرزاد ، جعفری نژاد، محمد ،طاهریان، رضا و آیدا اقبال دوست(1401).نقش فناوری اطلاعات در پیشرفت تحصیلی دانش آموزان،اولین همایش بین المللی معلمان برتر و مدارس پیشرو در هزاره سوم،بوشهر

    حسن نژاد کاشانی، بهزاد.(1396).طراحی نظام مطلوب سیاست گذاری فضای مجازی در ایران با تاکید برمراحل سیاست گذاری.رساله دکتری مدیریت رسانه.دانشکده ادبیات و علوم انسانی.دانشگاه بین المللی امام رضا(ع)

    خاری، حمیدرضا و همکاران(1393). تهیه و تدوین پیوست فرهنگی پروانه اپراتورهای ارتباطات باندپهن، تهران:پژوهشگاه ارتباطات و فناوری اطلاعات

    دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی(1392). سند نقشه مهندسی فرهنگی جمهوری اسلامی ایران، تهران

    زیبنده، حسین. (1399). دستورکار پژوهش درمورد خط مشی در حوزه ی حکمرانی اینترنت اشیا. فصلنامه سیاست نامه علم و فناوری، 3 (10)، 33-19.

    رایتل(1392). پیش نویس نقشه مهندسی فرهنگی شرکت خدمات ارتباطی رایتل، واحد مدیریت فرهنگی، تهران

    رضایی،عبدالعلی و مهدی اسلامی(1390).بررسی تاثیرات فرهنگی فناوری اطلاعات و ارتباطات،تهران. دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی

    رهبری،محمد(1397).شبکه های اجتماعی مجازی و آنومی های نوظهور در ایران.تهران:انتشارات کویر.191ص

    کرم اللهی،نعمت الله،کلانتری،عبدالحسین و سید آرش وکیلیان.(1399).ارزشیابیپیوست نگاری فرهنگی حوزه فاوا و پیشنهاد روش شناسی برای اصلاح آن.فصل نامه علمی پژوهشی دین و سیاست فرهنگی،شماره 14.

    کریمی قهرودی، محمدرضا ، کیان خواه، احسان.(1394). چالش آفرینی اینترنت اشیاءبر ارکان امنیت ملی کشور.فصلنامه امنیت ملی،شماره 16، 110-83

    عراقی،عبدالله،بیدگلی،محمد و اصغر رجبی ده برزوئی(1401).واکاوی اهداف جنگ شناختی دشمن و راهکارهای تاب آوری مقابله با آن با تاکید بر آموزه های قرآن.فصلنامه  علمی مطالعات دفاع مقدس، 41 پ (32)، 160-141

    فتوره چی، محمدمهدی.(1401). بررسی تطبیقی حکمرانی اینترنت در کشورهای پیشرو در فناوری اطالعات و ارتباطات و ارائه مدلی مناسب برای الگوی ایرانی-اسلامی پیشرفت.ارائه شده در دوازدهمین کنفرانس الگوی ایرانی اسلامی پیشرفت.

    فیروزآبادی،سیدابوالحسن،آزادی،جواد،برقعی،سید امیررضا و سیدرسول حسینی.(1399).درآمدی بر حکمرانی فضای مجازی، تهران:دانشگاه امام صادق (ع) و مرکز ملی فضای مجازی.

    مجیدی،محسن(1390).درآمدی بر هویت و سیاست در فضای مجازی،افق: فصلنامه تخصصی اداره کل آموزش و پژوهش معاونت سیاسی صدا و سیما،سال هشتم،شماره 71،پاییز و زمستان، شبکه های اجتماعی مجازی،88-61

    محمدی،حافظ (1399).چالش های حکمرانی فضای مجازی و ارائه راهکارها برای جمهوری اسلامی ایران،دومین همایش ملی حکمرانی اسلامی،تهران

    محمودی،محسن،صادقی،سالار(1401).متاورس و تاثیر آن بر سبک زندگی.فصلنامه علمی مطالعات حقوقی فضای مجازی،سال اول، شماره دوم

    مرکز بررسی های استراتژیک ریاست جمهوری(1393). پیوست فرهنگی و اجتماعی اپراتورهای ارتباطات، تهران

    مولایی، محمدمهدی.(1397). آینده پژوهی کیفیت محتوا در فضای مجازی (با تاکید بر اینترنت)در افق ایران 1404.رساله دکتری. دانشکده علوم اجتماعی،دانشگاه تهران.

    نصراللهی،محمدصادق، زرودی،علی (1399).پیامدشناسی فرهنگی اینترنت اشیاء.دو فصلنامه علمی دین و ارتباطات، شماره دوم (پیاپی58)،201-161

    نیکی ملکی،حجت الله،روشندل اربطانی،طاهر،عبداللهیان،حمید،سلطانی فر،محمد و حسام الدین آشنا.(1396).طراحی مدل مدیریت شبکه های اجتماعی داخلی با رویکرد فرهنگی.نشریه علمی پژوهشی مدیریت فردا، 110-95

    هاشمی،محمدساجد(1395).پیوست فرهنگی شبکه ملی اطلاعات با تأکید بر ابعاد هویتی کاربران،پایان نامه کارشناسی ارشد، تهران: دانشگاه امام صادق(ع)

    هاشمی زاده،سیدرضا،انصاری نسب،بنیامین(1396).عصرمجازی: تاملی بر کارکردها و رویکردهای جامعه مجازی.تهران:انتشارات تیسا،276ص

     

    • Alvandi, Hooman, Hashemi, Shahnaaz, and Mozaffari, Afsaneh. (2020). The Most Important Issues of Virtual Social Networks in Iran's 1404 Horizon Based on the Trend One Foresight Center (with a Focus on Political, Social and Economic Issues). Media Studies, 37-57. (In Persian)
    • Araghi, Bidgoli, Abdullah,,Mohammad and Asghar Rajabi deh Barzuei (1401). Analyzing the goals of the enemy's cognitive war and the resilience strategies to confront it with an emphasis on the teachings of the Quran. Scientific Quarterly of the Studies of the Holy Defense, 41 p (32), 141-160. (In Persian)
    • Buckingham, David (2008),” Introducing Identity” in Youth, Identity, and digital Media; Edited by David Buckingham; The John D. and Catherine T. Mac Arthur Foundation Series on Digital Media and Learning. Cambridge, MA: The MIT Press:1-24
    • Center for Strategic Studies of the Presidency (2014). Cultural and Social Annex of Communication Operators, Tehran. (In Persian)
    • DeNardis, L., & Hackl, A. M. (2015). Internet governance by social media platforms. Telecommunications Policy39(9), 761-770.
    • Drotner, Kirsten (2000), Difference and Diversity: Trends in Young Danes “Media Uses;

    Media Culture Society 22; 149.

    • Fatourechi, Mohammad Mahdi. (1401). Comparative study of Internet governance in leading countries in information and communication technology and presenting a suitable model for the Iranian-Islamic model of progress. Presented at the Twelfth Conference on the Iranian-Islamic Model of Progress. (In Persian)
    • Firoozabadi, Seyyed Abolfazl, Azadi, Javad, Borghei, Seyyed Amirreza, and Seyyed Rasoul
    • Hasannejad Kashani, Behzad. (2017). Designing the Desirable Policy-Making System for Cyberspace in Iran with Emphasis on Policy-Making Stages. Doctoral Dissertation in Media. (In Persian)
    • Hashemi, Mohammad Sajjad (2016). Cultural Annex of the National Information Network with an Emphasis on the Identity Dimensions of Users, Master's Thesis, Tehran: Imam Sadegh University (AS). (In Persian)
    • Hashemizadeh, Seyed Reza, Ansari nasab, Benyamin (2017). Virtual Age: Reflections on the Functions and Approaches of Virtual Society. Tehran: Tisa Publications, 276 p. (In Persian)
    • (2020). An Introduction to Cyberspace Governance, Tehran: Imam Sadiq University (AS) and the National Center for Cyberspace. (In Persian)
    • Jamali, Mohammad Reza, Mohagheghi, Najla and Somayeh Mansourian (2015). Preparation and Compilation of the Socio-Cultural Annex of the National Information Network, Tehran: Institute of Communication and Information Technology. (In Persian)
    • Joulani, Farzad, Jafari Nejad, Mohammad, Taheryan, Reza and Aida Eghbaldoost (2022). The Role of Information Technology in the Academic Progress of Students, The First International Conference of Outstanding Teachers and Leading Schools in the Third Millennium, Bushehr. (In Persian)
    • Karamollahi, Nematollah, Kalantari, Abdolhosein and Seyyed Arash Vakilian. (1399). Evaluation of the cultural inscription in the field of ICT and proposing a methodology for its reform. Scientific-Research Journal of Religion and Cultural Politics, No. 14. (In Persian)
    • Karimi Ghahroudi, Mohammad Reza, Kiankhah, Ehsan. (1394). The challenge of the Internet of Things on the pillars of the country's national security. National Security Quarterly, No. 16, 83-110. (In Persian)
    • Khari, Hamidreza et al. (2014). Preparation and Compilation of the Cultural Annex of Broadband Operator Licenses, Tehran: Institute of Communication and Information Technology. (In Persian)
    • Mahmoudi, Mohsen, Sadeghi, Salar (2022). Metaverse and its Impact on Lifestyle. Scientific Quarterly of Virtual Space Legal Studies, First Year, Second Issue. (In Persian)
    • Majidi, Mohsen (2011). An Introduction to Identity and Politics in Cyberspace, Ofoq: Specialized Quarterly of the Political Deputy of Radio and Television Organization, Year 8, No. 71, Fall and Winter, Virtual Social Networks, 61-88. (In Persian)
    • Faculty of Literature and Humanities. Imam Reza (AS) International University. (In Persian)
    • Mohammadi, Hafez (2020). Challenges of Cyberspace Governance and Presenting Solutions for the Islamic Republic of Iran, Second National Conference on Islamic Governance, Tehran. (In Persian)
    • Molaei, Mohammad Mehdi. (2018). Foresight of Content Quality in Cyberspace (with emphasis on the Internet) in the Horizon of Iran 1404. Doctoral Dissertation. Faculty of Social Sciences, University of Tehran. (In Persian)
    • Nasrollahi, Mohammad Sadegh, Zaroudi, Ali (2020). Cultural Consequences of the Internet of Things. Bi-quarterly Scientific Journal of Religion and Communication, No. 2 (Sequential 58), 161-201. (In Persian)
    • Niki Maleki, Hojatollah, Roshandel Arbatani, Taher, Abdollahian, Hamid, Soltanifar, Mohammad, and Hesam al-Din Ashna. (2017). Designing a Cultural-Oriented Model for Managing Domestic Social Networks. Scientific Research Journal of Tomorrow Management, 95-110. (In Persian)
    • Rahbari, Mohammad (1397). Virtual social networks and emerging anomies in Iran. Tehran: Kavir Publications. 191 p. (In Persian)
    • Rezaei, Abdolali and Mehdi Eslami (1390). Investigating the cultural impacts of information and communication technology, Tehran. Secretariat of the Supreme Council of the Cultural Revolution. (In Persian)
    • Rightel (1392). Draft of the cultural engineering map of Rightel Communication Services Company, Cultural Management Unit, Tehran. (In Persian)
    • Secretariat of the Supreme Council of the Cultural Revolution (2013). Document of the Cultural Engineering Roadmap of the Islamic Republic of Iran, Tehran. (In Persian)
    • Statements of the Supreme Leader in the joint graduation ceremony of students of the Military Universities of the Armed Forces 11/07/2022. (In Persian)
    • Zibandeh, Hossein. (2020). Research Agenda on Policy-Making in the Field of Internet of Things Governance. Science and Technology Policy Quarterly, 3 (10), 19-33. (In Persian)