انقلاب رهایی‌بخش و انقلاب ابدی: تحول معنایی مفهوم انقلاب در ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دانشجوی دکتری جامعه‌شناسی تربیت مدرس
چکیده
در این نوشتار قصد داریم حضور دو لایۀ زمانی را در مفهوم انقلاب در ایران بکاویم. این «همزمانی افق‌های نا‌همزمان»، لایه‌های متفاوت زمانی را ممکن کرد و در نهایت چیرگی و برتری یکی بر دیگری، تغییرات و دگرگونی‌های عظیمی را در مفهوم انقلاب در ایران به وجود آورد. انقلابِ ایران، که داستانی نو در اذهان ایرانیان بود، ابتداً انقلابی سیاسی بود: انقلابی ضداستبدادی که هدف عمدۀ آن برقراری آزادی بود. این انقلاب اما به سرعت به انقلابی اجتماعی تبدیل شد و لایۀ زمانی آن نیز تغییر کرد. آرمان آزادی، جای خود را به آرمان عدالت اجتماعی داد و امر اجتماعی بر امر سیاسی غلبه یافت. این دگرگونی معنایی و جابجایی مفهومی، لاجرم افق زمانی انقلاب را نیز تغییر داد. هدفی که در ابتدا دست‌یافتنی به نظر می‌رسید، به آینده‌ای دوردست حواله داده شد. انقلابی که هدف آن قابل تحقق می‌نمود، لاجرم به انقلابی جاودان و ابدی تبدیل شد. انقلاب جاودان باید تا محقق شدن آرمان امر اجتماعی ادامه پیدا کند

کلیدواژه‌ها

موضوعات


 
«ایران و ایرانی» روزنامه سوگند، شماره 2، دوره دوم، یکشنبه 12 فروردین 1358
اسناد و قطعنامه‌های کنگره مؤسسان حزب دموکراتیک مردم ایران، سال 1366
اسناد پلنوم شانزدهم کمیته‌ی مرکزی حزب توده‌ی ایران، بی تاریخ، بی‌نام
آبراهامیان، یرواند (1384) ایران بین دو انقلاب، ترجمه‌ی احمد گل محمدی و محمد ابراهیم فتاحی ولیلایی. نشر نی.  
آرنت، هانا (1381) انقلاب. ترجمه عزت‌الله فولادوند. انتشارات خوازمی.
بشیریه، حسین (1391) تاریخ اندیشه‌های سیاسی در قرن بیستم، جلد دوم: لیبرالیسم و محافظه‌کاری. نشر نی.
به سوی سوسیالیسم شماره 1 در «دو جناح در ضد انقلاب بورژوا امپریالیستی» بهمن 1359، اتحاد مبارزان کمونیست.
پناهی، محمدحسین (1379) «بررسی زمینه‌ها و اهداف انقلاب اسلامی ایران بر اساس شعارهای انقلاب»، فصلنامه علوم اجتماعی دانشگاه علامه،دوره‌ی 7، شماره 11، 12صص 84-63
«پیام آیت‌الله خمینی به مسلمانان ایران و جهان در روز جهانی قدس (بیدارباش به مسلمین)»، 10 مرداد 1360، صحیفه نور جلد 15، ص 61
پیام جبهه ملی ایران به مناسبت سالگرد درگذشت مصدق، قابل دسترسی در آرشیو اسناد اپوزیسیون ایران
جلالی، رستم (1391) «نمونه‌گیری در پژوهش‌های کیفی» مجله تحقیقات کیفی در علوم سلامت، سال 1 ، شماره‌ی 4، صص 31-20
خمینی، روح‌الله (1371) آیین انقلاب اسلامی. مؤسسه‌ی تنظیم و نشر آثار امام خمینی (س).
خوان لینز و هوشنگ شهابی (1380) نظام‌های سلطانی. ترجمه: منوچهر صبوری. نشر و پژوهش شیرازه.
«دولت موقت انقلابی چیست و مردم از آنچه می‌خواهند» سازمان پیکار در راه آزادی طبقۀ کارگر. دوم فروردین 1358 قابل دسترسی در https://www.iran-archive.com/sites/default/files/sanad/Dolate-Movaghate-Enghelabi.pdf
سنجابی، کریم (1368) امیدها و ناامیدی‌ها: خاطرات سیاسی. نشر جبهه. لندن
«سخنرانی آیت‌الله خمینی در جمع ایرانیان مقیم خارج درباره کارنامه سیاه رژیم و نقش قیام لله» ، 30 مهر 1357، صحیفه امام، جلد 4 ، ص 108
«سخنرانی آیت‌الله خمینی در جمع ایرانیان مقیم خارج درباره دخالت همه‌جانبه امریکا در ایران» 29 مهر 1357، صحیفه نور جلد 4، ص 71
«سخنرانی آیت‌الله خمینی در جمع ایرانیان مقیم خارج (قیام الهی ـ وابستگی‌های همه‌جانبه)»28 مهر 1357، صحیفۀ امام جلد 4 ، ص 61
«سخنرانی آیت‌الله خمینی در جمع عشایر لرستان» 26 اردیبهشت 1358، صحیفه نور جلد 7، ص 327
«سخنرانی در جمع اقشار مختلف جنوب تهران» 16 فروردین 1360، صحیفه نور، جلد 14، ص 261
سلطانی، سید علی‌اصغر (1382) قدرت، گفتمان و زبان: سازوکارهای جریان قدرت در جمهوری اسلامی ایران. نشر نی.
عبداللهی، مهدی (1393) بررسی تحلیل چرایی غلبه گفتمان اسلامی در انقلاب اسلامی ایران، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشکده حقوق و علوم اجتماعی دانشگاه تبریز.
کاتوزیان، محمدعلی (1374) اقتصاد سیاسی ایران: از مشروطیت تا سلسلۀ پهلوی. ترجمه‌ی محمدرضا نفیسی و کامبیز عزیزی. نشر مرکز.
مواضع نهضت آزادی در کنگره‌های سوم، چهارم و پنجم (1362)، نهضت آزادی ایران. تهران.
وبر، ماکس (1382) روش‌شناسی علوم اجتماعی. ترجمه‌ی حسن چاوشیان. نشر مرکز.
یورگنسن، ماریان و فیلیپس، لوئیز (1389) نظریه و روش در تحلیل گفتمان، ترجمه هادی جلیلی. نشر نی.
“Ayatollah Khomeini’s Message to Muslims in Iran and other Countries on Quds-Day Occasion” Sahifeh Noor Volume 15 (In Persian)
“Ayatollah Khomeini’s Speech among the people of southern Tehran” Sahifeh Noor, Volume 14
“Ayatollah Khomeini’s Speech to Iranians living abroad (divine uprising- all-out independence” Sahifeh Noor, Volume 4 (In Persian)
“Ayatollah Khomeini’s speech to Iranians living abroad on the dark record of Pahlavi regime,” Sahifh Noor, Volume 4 (In Persian)
“Ayatollah Khomeini’s Speech to Lorestan Nomads”, Sahifeh Noor, Volume 7
“Iran and Iranian”, Sogand Newspaper, No. 2, volume 2, April 1st 1979 (in Persian)
“What is interim revolutionary state and what do people want”  Organization of Struggle for the Emancipation of the Working Class March 1979 (In Persian)
Abdollahi, Mahdi (2014) Why did the Islamic discourse became hegemon in the Islamic Revolution [unpublished master’s thesis] Tabriz University [In Persian]
Amirarjomand, Saeed (1988) The Turban for the Crown: The Islamic Revolution in Iran, Oxford University Press, New York
Bashiriyeh, Hossein (2012) History of Political Though in 20th Century, Volume 2: Liberalism and Conservatism, Ney Publications (in Persian)
Documents and resolutions of the founders’ congress of the Democratic Party of the People  of Iran, 1987 (In Persian)
Documents of the 16th plenum of Iran’s Toudeh Party (In Perisna)
Freedom Movement’s positions in the 3rd, 4th and 5th Congress (1983) (In Persian)
Jalali, Rostam (2013) “Sampling in Qualitative Research” in Journal of Qualitative Research in Health Science, No 4, pp 20-31 (In Persian)
Khomeini, Ruholla (1993) Rituals of the Islamic Revolution, Imam Khomeini Publications Institute (In Persian)
Linz, Juan J and Chehabbi Houshang (1998) Sultanistic Regimes (In Persian)
Mirsepassi, Ali (1994) “The Crisis of Secular Politics and the Rise of Political Islam in Iran”, in Social Text No. 38 (Spring, 1994), pp. 51-84
Mirsepassi, Ali (2011) Political Islam, Iran and then the Enlightenment, Cambridge University Press, New York
National Front’s Message on the Occasion of Mohammad Mosadegh’s Death, Iran Opposition Archive  (in Persian)
Panahi, Mohammad Hossein (2001) “Investigating the context and goals of the Islamic Revolution according to its slogans” in Social Science Quarterly, Volume 9, No 11, pp 63-84 (In Persian)
Sanjabi, Karim (1989) Hopes and Disappointments: Political Memoir (In Persian)
Soltani, Seyyed Ali Asghar (2003) Power, Discourse and Language, Ney Publications (In Persian)
Toward Socialism, No 1 in “Tow wings of Imperialist-Bourgeois counterrevolution” 1981, Union of Communist Militants (In Persian)