بازنمایی فرهنگی اختلالات روانی و افراد مبتلا به این اختلالات در دو دهه‌ی اخیر سینمای ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی کارشناسی ارشد مشاوره خانواده؛ دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران.
2 دکتری تخصصی مشاوره، استادیار گروه مشاوره و روان‌شناسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه حضرت معصومه (س)، قم،‌ ایران.
3 دکتری تخصصی روان‌شناسی، استادیار گروه مشاوره و روان‌شناسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه حضرت معصومه (نویسنده مسئول)معصومه (س)
چکیده
زمینه و هدف: پژوهش حاضر با هدف بررسی تصویر ارائه‌شده از اختلالات روانی و افراد مبتلا به این اختلالات در دو دهه‌ی اخیر سینمای ایران انجام شد. روش: در این راستا با استفاده از روش نمونه‌گیری هدفمند تعداد زیادی فیلم سینمایی مورد بررسی قرار گرفته و نهایتاً ۱4 فیلم بر اساس ملاک‌های ورود به تحقیق انتخاب شدند. سپس فیلم‌ها با روش تحلیل محتوای کیفی و رویکرد قیاسی تحلیل شدند. یافته‌ها: نتایج به‌دست آمده نشان داد چهره‌ی ترسیم‌شده از افراد مبتلا به اختلالات روانی در این فیلم‌ها، چهره‌ای مردانه و محدود به قشر جوان و از طبقه‌ی بالای جامعه است. همچنین این چهره، خطرناک، بی‌ثبات، ناتوان و بی‌مسئولیت است. از طرفی اختلالات روانی در این فیلم‌ها،‌ به‌ندرت درمان‌پذیر نشان داده شده‌اند. در مورد آگاهی و حمایت خانواده نسبت به اختلالات روانی،‌ در 71/35٪ از فیلم‌ها، خانواده‌ها نسبت به وجود اختلال روانی در فرد آگاهی داشتند و از او حمایت می‌کردند. اما در سایر فیلم‌ها ما شاهد یک جو منفی و خالی از حمایت و آگاهی نسبت به اختلال روانی و فرد مبتلا به آن اختلال بودیم که همین مساله در بسیاری از موارد، روند درمان یا بهبود فرد را دچار مشکل می‌‌کرد. نتیجه‌گیری: آثار منفی ترسیم چنین چهره‌ای بر فرهنگ عمومی و در نهایت سلامت روان آن مورد بحث و بررسی قرار گرفت.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


 
-اکبری گوابری، بهمن؛ فرگت، آزاده؛ علی خواه، ساناز و مجیدی ملیناز (1398). نقش سرمایه اجتماعی و روان‌شناختی در پیش‌بینی صمیمیت زناشویی زوجین. فصلنامه پژوهش‌های روانشناسی اجتماعی، دوره 9، شماره 33.
-اعزازی، شهلا (1381). جامعه‌شناسی خانواده با تأکید بر نقش، ساختار و کارکرد خانواده در دوران معاصر. تهران: انتشارات روشنگران و مطالعات زنان.
-پیرساقی، فهیمه؛ زهراکار، کیانوش؛ کیامنش، علیرضا؛ محسن زاده، فرشاد؛ و حسنی، جعفر (1396). شاخص­های ارتباط زناشویی کارآمد: یک مطالعه‌ کیفی. دو فصلنامه مشاوره کاربردی، دوره 7.
-جوادی، بهناز سادات؛ افروز، غلامعلی وحسینیان (1394). اثربخشی آموزش مهارت‌های ارتباطی و تعاملات عاطفی با رویکرد ارزش‌های دینی بر رضایت زناشویی نشریه روانشناسی خانواده. سال دوم. شماره ۲.
-جولیاتی، وود (1379). ارتباطات میان فردی؛ روان­شناسی تعامل اجتماعی. ترجمه مهرداد فیروزبخت. نشر مهتاب.
-جابری، سمیه؛ اعتمادی، عذرا و احمدی، سیداحمد (1394). بررسی رابطه مهارت‌های ارتباطی با صمیمیت زناشویی. مجله پژوهش‌های علوم شناختی و رفتاری. سال 5. شماره 2.
-رشیدی، علیرضا؛ نقشینه، طیبه؛ شریفی، کسری (1395). رابطه بین الگوهای ارتباطی خانواده و تمایزیافتگی خود با کیفیت زندگی زنان متقاضی طلاق در کرمانشاه، دو فصلنامه آسیب‌شناسی، مشاوره و غنی‌سازی خانواده، شماره 2 (1) /66-78.
-رحمانی، مریم؛ کیمیایی، سید علی و اصغری ابراهیم‌آباد، محمدجواد (۱۳۹۷). بررسی نقش روابط کلامی غیر کلامی در پیش­بینی ترس از صمیمیت زوجین. دومین کنفرانس بین­المللی روانشناسی، مشاوره، تعلیم تربیت، مشهد: موسسه آموزش عالی شاندیز،  https://www.civilica.com/Paper-ICPCE02-ICPCE02_478.html.
-شاه‌محمدی، معصومه، عبدالله میرزایی، رسول، ارشدین، عمت الله (1390) مطالعه تأثیر دیدگاه بی‌نظمی بر درک دبیران شیمی از مفهوم آنتروپی؛ مطالعات برنامه درسی سال ششم، شماره.21
-عسکری، سعید؛ رشیدی، علیرضا؛ نقشینه، طیبه؛ شریفی، سارا (1394) رابطه الگوهای ارتباطی خانواده و تمایزیافتگی خود با کیفیت زندگی زنان متقاضی طلاق؛ مجله علمی ترویجی رویش روان‌شناسی سال چهارم شماره 2 (پیاپی 11).
-فولادی، فائزه؛ اژه‌ای، جواد؛ غلامعلی لواسانی، مسعود؛ برزگر کهنمویی، ساناز؛ جلوانی، راضیه (1392). اثربخشی آموزش مهارت‌های ارتباطی بر بهبود کیفیت زندگی زنان متأهل. فصلنامه آموزش و ارزیابی. شماره 21. صفحه 127-141.
-کردبچه، شیرین و عارفی، مژگان (1396). بررسی نقش الگوهای ارتباطی خانواده در پیش‌بینی خیانت زناشویی زنان شهر اصفهان. چهارمین کنفرانس بین‌المللی نوآوری‌های اخیر در روانشناسی، مشاوره و علوم رفتاری، تهران. https://civilica.com/doc/670591
-میکائیلی، نیلوفر؛ رحیمی، سعید و صداقت، مهرناز (۱۳۹۷).نقش الگوهای ارتباطی خانواده. ساختار انگیزشی و انعطاف‌پذیری روان‌شناختی در پیش‌بینی طلاق هیجانی زوجین.فصلنامه آسیب­شناسی. مشاوره و غنی­سازی خانواده ، دوره ۴، شماره ۱ .
-محمودپور، عبدالباسط؛ دهقانپور، ثنا؛ ایجادی، سحر و یوسفی، ناصر (1399). پیش‌بینی صمیمیت زناشویی زنان بر اساس ذهن آگاهی، الگوهای حل تعارض، حمایت اجتماعی ادراک شده و هزیستی اجتماعی. فصلنامه پژوهش‌های روانشناسی اجتماعی، شماره 39.
- مهدی زاده، سیدمحمد؛ علیمحمدی، محبوبه (1397).بازنمایی خانواده و طبقه مبتنی بر الگوی مصرف: روایتی از دوره پیش از انقلاب در سریال کیمیا. فصلنامه مطالعات فرهنگی و ارتباطات، دوره 14، شماره 53.
 
Alavipour, S. (2020). Iranian Cinema as a Vehicle for Political Thinking: from 1953 to 1979, 10(20), 51-68. doi: 10.30480/dam.2020.1058.1264 )In Persian(
Anat Klin & Dafna Lemish (2008) Mental Disorders Stigma in the Media: Review of Studies on Production, Content, and Influences, Journal of Health Communication, 13:5, 434-449, DOI: 10.1080/10810730802198813
Azad, M., Aghili, S.V., taghva, A., & Rahmanzadeh, S.A. (2022). A study of the cultural representation of mental disorder in Iranian cinema using “Pdam” method (case study: Hooman Seyedy films). Cultural Studies & Communication, 18(68), 273-301. doi: 10.22034/jcsc.2021.533510.2423 )In Persian(
Babić D, Babić R, Vasilj I, Avdibegović E. Stigmatization of Mentally Ill Patients through Media. Psychiatr Danub. 2017 Dec; 29(Suppl 5):885-889. PMID: 29283984.
Baumann AE. (2007). Stigmatization, social distance and exclusion because of mental illness: the individual with mental illness as a 'stranger'. Int Rev Psychiatry, 19(2):131-5. doi: 10.1080/09540260701278739. PMID: 17464791.
Beachum, Lauren, "The Psychopathology of Cinema: How Mental Illness and Psychotherapy are Portrayed in Film" (2010). Honors Projects. 56. https://scholarworks.gvsu.edu/honorsprojects/5
El Habbal Jadayel, Rola & Medlej, Karim & Jadayel, Jinan. (2018). Mental Disorders: A Glamorous Attraction On Social Media? International Journal of Teaching & Education. 7. 465-476.
Farahani, H., Tavakkol, M (1396). Akhlāq-i zīstī i.e., Bioethics Journal, 7 (26), 7-21.
https://doi.org/10.22037/bioeth.v7i26.20717 [In Persian]
Khashei, R., & Zokaei, M. S. (2016). Representation of Health Lifestyle in Mass Media Content Analysis of Health-related Contents Produced in Four Media (Health Radio, Television, Salamat-News Website, Health Weekly Magazine). Communication Research, 23(85), 45-65. doi: 10.22082/cr.2016.20098 [In Persian]
Ma, Z. (2017), "How the media cover mental illnesses: a review", Health Education, Vol. 117 No. 1, pp. 90-109. https://doi.org/10.1108/HE-01-2016-0004
Maiorano A, Lasalvia A, Sampogna G, Pocai B, Ruggeri M, Henderson C. Reducing Stigma in Media Professionals: Is there Room for Improvement? Results from a Systematic Review. Can J Psychiatry. 2017 Oct; 62(10):702-715. doi: 10.1177/0706743717711172. Epub 2017 Jun 16. PMID: 28622747; PMCID: PMC5638187.
Mozaffari, A., MehrParvar, S. (2019). cinema and health messages. Media Studies, 14(45), 87-106. )In Persian(
Nancy Signorielli (1989) The stigma of mental illness on television, Journal of Broadcasting & Electronic Media, 33:3, 325-331, DOI: 10.1080/08838158909364085
Otto F. Wahl & Rachel Roth (1982) Television images of mental illness: Results of a metropolitan Washington media watch, Journal of Broadcasting, 26:2, 599-605, DOI: 10.1080/08838158209364028
RaeesDana, N. (1394). The image of organ transplant ethics in cinema and television. The Fourth Iranian Annual Congress of Medical Ethics and The Fourth Congress of Nursing Ethics. IJMEHM 2016 )In Persian(
Ravadrad, A., & Fath Abadi, B. (2011). The relationship between director's gender and type of characterization of women in cinema. Journal of Woman in Culture and Arts, 3(1), 64-75. https://jwica.ut.ac.ir/article_23220.html?lang=en )In Persian(
Rezaeiani, F., & Fathi, E. (2023). The Image of Psychotherapy and Mental Health Professionals in the Last two Decades of Iranian Cinema. Communication Research, 30(113), 183-205. doi: 10.22082/cr.2022.556124.2376 )In Persian(
Rezayee Bayandor, M. R. (2007). Representation of mental illnesses and mentally-ill people in media. Communication Research, 14(50), 31-47. doi: 10.22082/cr.2007.24305 )In Persian(
Shahbazi, M. M., Behzadnasab, M. A., & Borzouee, M. R. (2019). An Analysis of the Relation between One's Worldview and Sexual affairs and Chastity in the cinema; Case Study of Sausages Party Animation. Religion & Communication, 26(1), 149-172. doi: 10.30497/rc.2019.2531)In Persian(
Smith, S., Choueiti, M., Choi, A., Pieper, K., & Moutier, C. (2019). Mental health conditions in film & TV: Portrayals that dehumanize and trivialize characters. America: USC Annenberg Inclusion Initiative & American Foundation for Suicide Prevention.
Stuart H. Media portrayal of mental illness and its treatments: what effect does it have on people with mental illness? CNS Drugs. 2006; 20(2):99-106. doi: 10.2165/00023210-200620020-00002. PMID: 16478286.
Vendsborg P, Nordentoft M, Lindhardt A. Stigmatisering af mennesker med psykisk lidelse [Stigmatizing of persons with a mental illness]. Ugeskr Laeger. 2011 Apr 18;173(16-17):1194-8. Danish. PMID: 21501561.Sydow, Kirsten & Reimer, Christian. (1998). Attitudes toward Psychotherapists, Psychologists, Psychiatrists, and Psychoanalysts: A Meta-Content Analysis of 60 Studies Published between 1948 and 1995. American journal of psychotherapy. 52. 463-88. 10.1176/appi.psychotherapy.1998.52.4.463.
yarahmadi, L., farshad, M., & taghizadegan, M. (2010). Sociological Analysis of Masoud Kimiai's Works. Sociology of Art and Literature, 2(1), 197-224. https://jsal.ut.ac.ir/article_23402.html?lang=en )In Persian(