گذار از سیاستِ رهایی به سیاستِ زندگی در ایران؛ تفسیری بر دو فیلم شهر موش‌های یک و دو

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری علوم سیاسی دانشگاه فردوسی مشهد.
2 دانشیار گروه علوم سیاسی دانشگاه فردوسی مشهد(نویسنده مسئول)
3 استادیار گروه علوم سیاسی دانشگاه فردوسی مشهد
چکیده
این مقاله کوششی برای فهمِ دگردیسی فضای ادراکی جامعه ایران به میانجی سینما(مطالعه موردی فیلم شهر موش‌های یک و دو) است. فضای ادراکی جامعه ایران در چند دهه بعد انقلاب دستخوش دگردیسی‌هایی در عرصه‌ی سیاست‌اندیشی و سیاست‌ورزی شده است. دگردیسی‌ای که می‌توان از آن به گذار از سیاستِ رهایی به سیاستِ زندگی یاد کرد. با مرور، توسعه، حصر و تحدید آرای آنتونی گیدنز و آلن تورن به تدقیق مفهومیِ سیاست رهایی و سیاست زندگی در ادبیات سیاسی می‌پردازیم. و سپس در دو سطح، نخست بررسی درون‌مایه دو فیلم شهر موشهای یک و دو با روش تحلیل روایت گریماس و دوم تحلیل برون‌نگر فیلم ، به ارتباط فیلم با فضای سیاسی اجتماعی زمانه‌ خود خواهیم پرداخت. نتایج بررسی‌ها نشان دهنده این امر است که «شهر موش‌های یک در دهه60 شمسی» در قالب سیاست رهایی و «شهر موش‌های دو در دهه 90شمسی» در قالب سیاست زندگی به بازسازی جهان اجتماعی زمانه خود همت گماشته‌اند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


 
آشوری، داریوش.(1391). «مفهوم کین­توزی و بحران ذهنی روشنفکری ایران»، فصلنامه نگاه نو، پیاپی 117، بهار 1397، ص 51.
الستی، احمد و زین­العابدینی، پیام.(1398). «از اتوپیای خیالی تا دستوپیای واقعی سینمای ایران»، نشریه باغ نظر، شماره 16، دی 1398، صص 60-51.
اشمیت، کارل.(1387). امر سیاسی. ترجمه یاشار جیرانی، نشر ققنوس.
اسکاچپول، تدا.(1379). «دولت رانتیر و اسلام شیعی در ایران»، ترجمه محمدتقی دلفروز، فصلنامه مطالعات راهبردی، سال ششم، شماره 19، بهار 1382، صص 140-121.
اکبری، مریم و دزفولیان، کاظم.(1398). «تحلیل الگویی کنشی و روایی گریماس در روایت مرگ رستم»، متن پژوهی ادبی، سال 23، شماره 80، تابستان 1398، صص 31-8.
ارمکی، تقی.(1383). رابطه بین نسلی در خانواده ایرانی، مجموعه مقالات مسائل اجتماعی ایران. تهران نشر آگه.
آقاجری، هاشم.(1382). انقطاع نسل‌ها و انسداد نسل‌ها، مجموعه مقالات گسست نسل‌ها. پژوهشکده علوم انسانی جهاد دانشگاهی.
آقاجانزاده و رضایی.(1396). «مسأله غرب و ایده فرهنگ و زندگی روزمره پس از انقلاب»، ایران نامگ، سال 2، پاییز 1396.
بک، الریش.(1397). جامعه خطر. ترجمه رضا فاضل، تهران نشر ثالث.
برتنس، هان.(1384). مبانی نظری ادبی. ترجمه محمدرضا ابوالقاسمی، تهران: ماهی.
تورن، آلن.(1396). پارادایم جدید. ترجمه سلمان صادقی زاده، نشر مطالعات فرهنگی.
تورن، آلن.(1398). برابری و تفاوت؛ آیا می­توانیم باهم زندگی کنیم. ترجمه سلمان صادقی زاده، نشر ثالث.
تاجیک، محمدرضا.(1383). شکاف نسلی یا گسست نسلی در ایران امروز. تهران: مرکز مطالعات تحقیقات استراتژیک.
تایسن، لیسن.(1387). نظریه‌های نقد ادبی. ترجمه مازیار حسین زاده، نشر نگاه امروز.
تولان، مایکل.(1383). درآمدی بر روایت. ترجمه ابوالفضل حری، تهران فارابی.
پورزکی، گیتی.(1398). «تحول در مواجهه گفتمانی جمهوری اسلامی مواجهه آنتگونیستی یا آگونیستی»، دوفصلنامه جامعه‌شناسی سیاسی جهان اسلام، دوره 7، شماره 15، پاییز 1398، صص 254-231.
پراپ، ولادیمیر.(1368). ریخت‌شناسی قصه. ترجمه مدیا کاشی گر، تهران نشر روز.
جهانبگلو، رامین.(1386). موج چهارم. نشر نی.
جمالی، جواد و خرمشاد، محمدباقر.(1392). «امر سیاسی و گفتمان‌های سیاسی در ایران بعد از انقلاب اسلامی»، فصلنامه مطالعات انقلاب اسلامی، سال پانزدهم، شماره 54، پاییز 1397، صص 184-165.
محمدی، جمال و یعقوبی، پارسا.(1390). «روایت دگردیسی زندگی روزمره در سینمای ایران (مسعود کیمیایی)»، فصلنامه انجمن ایرانی مطالعات فرهنگی و ارتباطات، سال هفتم، شماره 25، زمستان 1390، صص 172-150.
دارابی، علی.(1394). «طبقه متوسط جدید و توسعه سیاسی بعد انقلاب اسلامی»، مجله مطالعات توسعه اجتماعی ایران، سال هشتم، شماره 1، زمستان 1394، صص 20-7.
راودراد، اعظم و محمودی، بهارک.(1390). «تصویر تهران در سینمای داستانی ایران (بعد از انقلاب)»، فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران، دوره 13، شماره 4، بهار 1390، صص 25-1.
صفوی، سلمان.(1390). «طبقه متوسط ایران کانون توسعه همه‌جانبه، سایت تحلیلی خبری تابناک»، کد خبر:194470، تاریخ 11 مهر.
صادقی زاده، سلمان.(1399). «جامعه‌شناسی گذار به سیاست سوژه در عصر جهانی‌شدن»، جامعه پژوهی فرهنگی، سال یازدهم، شماره 4، زمستان 1399، صص 112-93.
عطار، سعید و محمدی، آذرعلی.(1395). «راهبرد تنش‌زدایی در سیاست خارجی ایران (1368-1384) درس­هایی برای آینده»، فصلنامه سیاست خارجی، سال سی­ام، شماره 3، مهر 1395، صص 191-163.
فیروزآبادی، جلال­الدین.(1393). «گفتمان اعتدال‌گرایی در سیاست خارجی ایران»، فصلنامه سیاست خارجی، دوره 28 شماره 1، خرداد 1393، صص 39-1.
کالکر، رابرت.(1384). فیلم فرم و فرهنگ. ترجمه بابک تیزاب، تهران: بنیاد سینمایی فارابی.
کسل، فیلیپ.(1383). چکیده آثار گیدنز. ترجمه حسن چاوشیان، نشر ققنوس.
کادون، جی ای.(1380). فرهنگ ادبیات و نقد. ترجمه کاظم فیروزمند، تهران: شادگان.
گیدنز، آنتونی.(1378). تجدد تشخص و هویت در عصر جدید. ترجمه ناصر موفقیان، نشر نی.
گیبینز، جان­آر.(1381). سیاست پست‌مدرنیته. ترجمه منصور انصاری. تهران: گام نو.
گیرو، پی‌یر.(1383). نشانه‌شناسی. ترجمه محمد نبوی. تهران: آگه.
لمکه، توماس.(1396). درآمدی بر زیست سیاست. ترجمه بهراد رحمانی، نشر مرکز.
لاجوردی، هاله.(1388). امر روزمره در سینمای ایران. نشر ثالث.
مقدم فر، عطاالله.(1397). «فرایند بانمایی دهه شصت در سینمای دهه نود»، فصلنامه مطالعات راهبردی، شماره 82، زمستان 1397، صص 152-121.
موفه، شانتال.(1391). امر سیاسی. ترجمه منصور انصاری، تهران: انتشارات رخداد نو.
مشهدی، محمد امیر و ثواب، فاطمه.(1393). «تحلیل ساختار روایتی بهرام و گل اندام بر پایه الگوی گریماس»، متن پژوهی ادبی، دوره 18، شماره 61، پاییز 1393، صص 105-83.
 
Aghajanzadeh and Rezaei. (2016). "The issue of the West and the idea of culture and daily life after the revolution", Iran Nameg, year 2, fall 2016. (In Persian)
Aghajiri, Hashem. (2012). Interruption of generations and interruption of generations, a collection of essays on the interruption of generations. Jihad University Humanities Research Institute. (In Persian)
Akbari, Maryam and Dezfulian, Kazem. (2018). "Analysis of Grimas's action and narrative pattern in the narrative of Rostam's death", Literary Research Text, 23, No. 80, Summer 2018, pp. 8-31. (In Persian)
Armaki, Taqi. (2004). Intergenerational relationship in Iranian family, collection of essays on Iran's social issues. Tehran Nash Agh. (In Persian)
Ashouri, Dariush. (2012). "The concept of cynicism and the mental crisis of Iran's intellectuals", Negh No Quarterly, 117, Spring 2017, p. 51. (In Persian)
Attar, Saeed and Mohammadi, Azarali. (2015). "Detente strategy in Iran's foreign policy (1368-1384) Lessons for the future", Foreign Policy Quarterly, year 30, number 3, September 2015, pp. 163-191. - Firouzabadi, Jalaluddin. (2013). "The discourse of moderation in Iran's foreign policy", Foreign Policy Quarterly, Volume 28, Number 1, June 2013, pp. 1-39. (In Persian)
Beck, Elrich. (2017). Risk society. Translated by Reza Fazel, Tehran, third edition. (In Persian)
Bertens, Han. (2004). Literary theoretical foundations. Translated by Mohammad Reza Abul Qasimi, Tehran: Mahi. (In Persian)
Calker, Robert. (2004). Form and culture film. Translated by Babak Tizab, Tehran: Far Abi Cinema Foundation(In Persian)
Darabi, Ali. (2014). "The new middle class and political development after the Islamic revolution", Iranian Journal of Social Development Studies, Year 8, Number 1, Winter 2014, pp. 7-20. (In Persian)
Elesti, Ahmad and Zain-al Abdini, Payam. (2018). "From imaginary utopia to real dystopia of Iranian cinema", Bagh Nazar magazine, No. 16, December 2018, pp. 51-60. (In Persian)
Gibbins, John R. (1381). The politics of postmodernity. Translated by Mansour Ansari. Tehran: New step. - Giraud, Pierre. (2004). Semiotics. Translated by Mohammad Nabawi. Tehran: Ad. (In Persian)
Giddens, Anthony. (1378). Modernity of identification and identity in the new era. Translated by Naser Mofafaqian, Ni publication. (In Persian)
Jamali, Javad and Khorramshad, Mohammad Bagher. (2012). "Political matters and political discourses in Iran after the Islamic Revolution", Islamic Revolution Studies Quarterly, 15th year, number 54, fall 2017, pp. 165-184. (In Persian)
Kadon, J.E. (2008). Literary culture and criticism. Translated by Kazem Firouzmand, Tehran: Shadgan. (In Persian)
Lemke, Thomas. (2016). An introduction to biopolitics. Translated by Behrad Rahmani, publishing center. - Lajordi, Halle. (2008). Everyday thing in Iranian cinema. Third publication. (In Persian)
Mofe, Chantal. (2011). political matter Translated by Mansour Ansari, Tehran: Rokhdad Nou Publications. - Mashhadhi, Mohammad Amir and Thawab, Fatemeh. (2013). "Analysis of the narrative structure of Bahram and Gol Andam based on the model of Grimas", Literary Research Text, Volume 18, Number 61, Fall 2013, pp. 83-105. (In Persian)
Moghadamfar, Atallah. (2017). "The process of filming the sixties in the cinema of the nineties", Strategic Studies Quarterly, No. 82, Winter 2017, pp. 121-152. (In Persian)
Mohammadi, Jamal and Yaqoubi, Parsa. (2013). "Narrative of the transformation of everyday life in Iranian cinema (Masoud Kimiaei)", Quarterly Journal of the Iranian Association for Cultural and Communication Studies, 7th year, number 25, winter 2013, pp. 150-172. (In Persian)
Porzaki, Gitti. (2018). "Changes in the discursive confrontation of the Islamic Republic, antagonistic or agonistic confrontation", Bi-Quarter Journal of Political Sociology of the Islamic World, Volume 7, Number 15, Fall 2018, pp. 231-254. (In Persian)
Propp, Vladimir. (1368). The morphology of the story. Translated by Kashigar Media, Tehran, NEshar Rooz. - Jahanbaglou, Ramin. (2016). The fourth wave. Ni publication. (In Persian)
Ravodrad, Azam and Mahmoudi, Bahark. (2013). "The image of Tehran in Iranian fictional cinema (after the revolution)", Iranian Cultural Research Quarterly, Volume 13, Number 4, Spring 2013, pp. 1-25. (In Persian)
Sadeghizadeh, Salman. (2019). "Sociology of transition to subject politics in the era of globalization", Society for Cultural Studies, Year 11, Number 4, Winter 2019, pp. 112-93. (In Persian)
Safavi, Salman. (2018). "Middle class of Iran, the center of all-round development, tabnak news analysis site", news code: 194470, date 11th of October. (In Persian)
Schmidt, Karl. (2007). political matter Translated by Yashar Jirani, Ghoqnos Publishing. (In Persian)
Skachepol, Teda. (1379). "The Rentier State and Shia Islam in Iran", translated by Mohammad Taghi Delfrooz, Strategic Studies Quarterly, Year 6, Number 19, Spring 1382, pp. 121-140. (In Persian)
Tajik, Mohammad Reza. (2004). Generation gap or generational break in Iran today. Tehran: Center for Strategic Research Studies. (In Persian)
Tolan, Michael. (2004). An introduction to narration. Translated by Abolfazl Hari, Tehran Farabi. (In Persian)
Torn, Alan. (2016). New paradigm. Translated by Salman Sadeghizadeh, Cultural Studies Publication. (In Persian)
Torn, Alan. (2018). equality and difference; Can we live together? Translated by Salman Sadeghizadeh, third edition. (In Persian)
Tysen, Leesen. (2007). Theories of literary criticism. Translated by Maziar Hosseinzadeh, published by Negah Moroz. (In Persian)
Kessel, Philip. (2004). Summary of Giddens' works. Translated by Hasan Chavoshian, published by Ghoqnos. (In Persian)
Lash. Scott.(1990). SOCIOLOGY OF POSTMDERNISM. LONDON: ROUTLEDGE.
Eisenstadt, SN .(1978). Revolution and the Transformation of Societies. New York: Free.
Goldstone, JA .(1980). "Theories of revolution: the third generation". World Polit. Vol. 32. Pp. 425–53.
Greimas, A. J .(1983). Stractral Semantics: An Attempt at a Method.
Jarvie, Ian .(1970). Towards a Sociology of the Cinema,Routledge & Kegan Paul, 1970.
Paige, JM .(1975). Agrarian Revolution. New York: Free.
Ronald, inglehart .(1992). Generational Replacementand value change in Eigh west European societies, British journal of political science, 22: 183- 228.