بررسی رابطه پایگاه اجتماعی- اقتصادی با درک از معنای زندگی در میان دانش آموزان دختر شهر مشهد

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 کارشناسی ارشد برنامه‌ریزی درسی دانشگاه فردوسی مشهد، آموزگار ابتدایی و عضو کمیته تخصصی آموزش و پرورش (نویسنده مسئول)
2 عضو هیئت‌علمی پژوهشکده گردشگری جهاد دانشگاهی خراسان رضوی
3 دبیر ادبیات فارسی آموزش و پرورش مشهد
چکیده
هدف از انجام این پژوهش، تحلیل محتوای انشای دانش‌آموزان بر اساس مؤلفه‌ی معنای زندگی و بررسی رابطه‌ی آن با وضعیت اجتماعی - اقتصادی آنان می‌باشد. مطالعه‌ی حاضر طبقات و مؤلفه‌های معنای زندگی را از منظر دانش‌آموزان 13 تا 14 ساله موردبررسی قرار داده است. جامعه‌ی آماری این پژوهش، 8700 نفر بودند. نمونه‌ی این پژوهش، 125 نفر از دانش‌آموزان دختر پایه‌ی هفتم مشهد بودند که دارای سه پایگاه اجتماعی – اقتصادی ضعیف، متوسط و بالا بودند. در این پژوهش، از روش تحلیل محتوا استفاده شد و برای پی بردن به نگرش دانش‌-آموزان در خصوص معنای زندگی، به تحلیل محتوای انشا دانش‌آموزان، پرداخته شد. نتایج حاصل از این پژوهش، نشان داد که از میان مؤلفه‌های معنای زندگی، به ترتیب «روابط» (71%)، «باور» (48%) و «لذت» (46%) مؤلفه‌هایی بودند که با بیشترین فراوانی از سوی مشارکت‌کنندگان گزارش شدند. همچنین، مؤلفه‌ی «رشد» (22%)، مؤلفه‌ی «خدمت» (12%)، مؤلفه‌ی «سلامتی» (8%) و مؤلفه‌ی «مدرسه» (7%) را به خود اختصاص دادند. همچنین بین جایگاه اجتماعی – اقتصادی افراد و مؤلفه‌ی معنای زندگی آنان رابطه‌ی معناداری یافت شد؛ افرادی که دارای جایگاه اجتماعی – اقتصادی بالا بودند به مؤلفه‌های «روابط»، «رشد» و «مدرسه» اشاره‌ی زیادی کرده بودند. افرادی که جایگاه اجتماعی – اقتصادی متوسط بودند به مؤلفه‌های «لذت» و «سلامتی» اشاره داشتند و درنهایت، افرادی که دارای جایگاه اجتماعی – اقتصادی پایین بودند به مؤلفه‌های «باور» و «خدمت» اشاره‌ی زیادی داشتند.
کلیدواژه‌ها

 
احمدی، سمیه؛ حیدری، محمود؛ باقریان، فاطمه و کشفی، عبدالرسول. 1395. «نوجوانی و تحول معنا: مقایسه منابع و ابعاد معنای زندگی در دختران و پسران نوجوان». مطالعات روان‌شناسی بالینی، سال 6، شماره 23، صص 178-149.
برک، لورا (1387). روان­شناسی رشد (جلد دوم). مترجم یحیی سید محمدی. تهران: نشر ارسباران.
حاجلو، نادر؛ رضایی شریف، علی و واحدی، شهرام.1391. «همبسته­های هویت‌یابی فردی در دانش­آموزان دختر مقطع متوسطه­ی شهر اردبیل». روان­شناسی مدرسه، سال اول، شماره 2، صص 38-21.
حقیقتیان، منصور؛ حقیقت، فرشته؛ قریشی، سید رسول و محسنی پور، پروانه .1390. «تأثیر روابط خانوادگی بر بهداشت روانی فرزندان در شهر اصفهان». مجله تحقیقات نظام سلامت، سال 7، شماره 3، صص 363-353.
دادفر، رضا بازدار، فاطمه، نصراللهی، عباس، عبدالحسینی، امیر و احمدی، وحید .1392. «بررسی عوامل خانوادگی مؤثر برافت تحصیلی دانش‌آموزان دختر و پسر اول دبیرستان شهرستان دره شهر در سال تحصیلی 91-90». مجله علمی پژوهشی دانشگاه علوم پزشکی ایلام، دوره 21، شماره 6، صص 231-224.
دهداری، طاهره؛ یاراحمدی، رسول؛ تقدیسی، محمدحسین، دانشور، ریحانه و احمد پور، جمال .1392. «ارتباط بین داشتن معنا در زندگی با وضعیت استرس، اضطراب و افسردگی دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی ایران در سال 1392». فصلنامه علمی پژوهشی آموزش بهداشت و ارتقای سلامت، سال اول، ش 3، صص 92-83.
رایف، دانیل؛ لیسی، استفن؛ فیکو، فریدریک جی. 1381. تحلیل پیام های رسانه ای، ترجمه مهدخت بروجردی علوی، تهران، انتشارات سروش.
زاهد بابلان، عادل؛ رضایی جمالویی، حسن و حرفتی سبحانی، رعنا .1391. «رابطه‌ی دلبستگی به خدا و تاب‌آوری با معناداری در زندگی دانشجویان». مجله دانش و پژوهش در روان‌شناسی کاربردی، سال 13، شماره 3، صص 85-75.
سراج زاده، سید حسین و رحیمی، فرشید .1392. «رابطه دینداری با معناداری زندگی در یک جمعیت دانشجویی». راهبرد فرهنگ، شماره 24، صص 30-7.
سیف زاده، علی .1395. «بررسی رابطه پایگاه اقتصادی اجتماعی و سلامت در سالمندی (مطالعه موردی: آذرشهر)». فصلنامه‌ی پرستاری گروه‌های آسیب‌پذیر، سال 3، شماره 7، صص 23-12.
شفیع­آبادی، عبدالله .1387. نظریه­های مشاوره و روان‌درمانی. مشهد: انتشارات جهاد دانشگاهی.
عادلی، وجیهه .1391. «سیر تطور مسئله «معنای زندگی». ارائه‌شده در اولین کنگره‌ی بین‌المللی فرهنگ و اندیشه‌ی دینی.
غلامعلی لواسانی، مسعود؛ اژه­ای، جواد و محمدی مصیری، فرهاد .1392. «رابطه‌ی معنای زندگی و خوش‌بینی با بهزیستی ذهنی». مجله‌ی روان‌شناسی کاربردی، سال 17، شماره 1، صص 17-3.
کرامتی، انسی و مهرام، بهروز .1391. «واکاوی لطیفه‌های تبادل شده‌ی دانش‌آموزان دختر مقطع راهنمایی ازحیث همسویی با اهداف پرورشی». فصلنامه مطالعات روانشناسی تربیتی،  شماره13 ، صص 122-103.
لطف‌آبادی، حسین .1386. روان­شناسی تربیتی. تهران: سمت.
مجدی، فیروزه .1389. «بررسی رابطه معناداری زندگی و شیوه‌های فرزند پروری مادران و اختلالات رفتاری کودکان آن‌ها». پایان‌نامه‌ی کارشناسی ارشد روانشناسی عمومی، دانشگاه اصفهان.
مختاری، زهرا و میر مهدی، سید رضا .1394. «رابطه هیجان خواهی با رفتارهای پرخطر در نوجوانان شهرستان همدان». فصلنامه دانش انتظامی همدان، سال دوم، شماره 1، صص 44-21.
نادی، محمدعلی و سجادیان، ایلناز .1391. «مقایسه‌ی تحول شناختی دانشجویان در ادراک از معناداری در زندگی». دانش و پژوهش در روانشناسی کاربردی، سال 13، شماره 1، صص 27-18.
نئوندورف، کیمبرلی ای. 1395. راهنمای تحلیل محتوا، ترجمه حامد بخشی و وجیهه جلائیان بخشنده، مشهد، انتشارات جهاد دانشگاهی مشهد.
 
نبوی، عبدالحسین؛ نواح، عبدالرضا و امیرشیرزاد، نرگس .1393. «بررسی عوامل مؤثر بر بی‌تفاوتی اجتماعی (موردمطالعه: شهروندان 18 سال به بالای شهر دزفول)». مجله‌ی جامعه‌شناسی ایران، دوره‌ی 15، شماره 3، صص 161-132.
نصیری، حبیب‌الله و جوکار.1387. «معناداری زندگی، امید، رضایت از زندگی و سلامت روان در زنان (گروهی از زنان شاغل فرهنگی)». مجله پژوهش زنان، دوره‌ی 6، ش 2، صص 176-157.
Adeli, V. (2012). The evolution of the issue of "meaning of life". Presented at the First International Congress on Culture and Religious Thought. (In Persian)
Ahmadi, S., Heydari, M., Bagherian, F., & Kashfi, A. R. (2016). Adolescence and meaning transformation: A comparison of sources and dimensions of meaning in life in adolescent girls and boys. Clinical Psychology Studies, 6(23), 149-178. (In Persian)
Arzu, C  .2010. "Meaning of lifes as a mental concept". Thesis of mastery of arts in philosophy. In partial fulfillment of the requirements.
Berk, L. E. (2008). Developmental psychology (Vol. 2). (Y. Sayyid Mohammadi, Trans.). Arasbaran Publishing. (In Persian)
Budhwar, L., Reeves, D., & Farrell, P. (2000). Life goals as a function of social class and child rearing practice in India. International Journal of Intercultural Relations, 24, 227-245.
Çamur, A. (2010). Meaning of life as a mental concept. [Master's thesis, In partial fulfillment of the requirements].
Dadfar, R., Bazdar, F., Nasrollahi, A., Abdolhosseini, A., & Ahmadi, V. (2013). Investigating family factors affecting academic failure of male and female high school students in Darehshahr city in the academic year 2011-2012. Journal of Ilam University of Medical Sciences, 21(6), 224-231. (In Persian)
Dehdari, T., Yarahmadi, R., Taghdisi, M. H., Daneshvar, R., & Ahmadpour, J. (2013). The relationship between having meaning in life and the status of stress, anxiety, and depression among students of Iran University of Medical Sciences in 2013. Quarterly Journal of Health Education and Health Promotion, 1(3), 83-92. (In Persian)
Duff, L., & Ivlevs, A. (2009). Happiness, meaning of life and income. Paper provided by University of the West of England, Department of Economics in its series Discussion Papers.
Gholamali Lavasani, M., Ezhei, J., & Mohammadi Mosairi, F. (2013). The relationship between meaning in life and optimism with subjective well-being. Journal of Applied Psychology, 17(1), 3-17. [In Persian]
Haghighatian, M., Haghighat, F., Ghoreishi, S. R., & Mohsenipour, P. (2011). The effect of family relationships on the mental health of children in Isfahan city. Journal of Health System Research, 7(3), 353-363. (In Persian)
Hajloo, N., Rezaei Sharif, A., & Vahedi, S. (2012). Correlates of individual identity formation in female high school students in Ardabil city. School Psychology, 1(2), 21-38. (In Persian)
Isik, S., & Uzbe, N. (2015). Personality traits and positive/negative affects: An analysis of meaning in life among adults. Educational Sciences: Theory & Practice, 3, 587-595.
Karamati, A., & Mehrab, B. (2012). An analysis of jokes exchanged by female middle school students in terms of alignment with educational goals. Quarterly Journal of Educational Psychology Studies, 13, 103-122. (In Persian)
King, L. A., Hicks, J. A., Krull, J. L., & Del Gaiso, A. K. (2006). Positive affect and the experience of meaning in life. Journal of Personality and Social Psychology, 90(1), 179-196.
Lavigne, M. K., Hofman, S., Ring, A. J., Ryder, A. G., & Woodward, T. S. (2013). The personality of meaning in life: Associations between dimension of life meaning and the Big Five. The Journal of Positive Psychology, 8(1), 34-43.
Lavigne,M.K; Hofman,S; Ring, A.J; Ryder,A.G & Woodward, T.S (2013). "The personality of meaning in life: association between dimension of life meaning and the big five". The Journal of positive psychology, vol.8. No,1.PP: 34-43.
Lotfabadi, H. (2007). Educational psychology. SAMT Publications. (In Persian)
Majdi, F. (2010). Investigating the relationship between meaning in life and mothers' parenting styles and their children's behavioral disorders. [Master's thesis in General Psychology, University of Isfahan]. (In Persian)
Mokhtari, Z., & Mirmahdi, S. R. (2015). The relationship between sensation seeking and risky behaviors in adolescents in Hamadan city. Hamadan Law Enforcement Quarterly, 2(1), 21-44. (In Persian)
Nabavi, A. H., Navah, A. R., & Amirshirzad, N. (2014). Investigating effective factors on social indifference (Case study: Citizens over 18 years old in Dezful city). Journal of Iranian Sociology, 15(3), 132-161. (In Persian)
Nadi, M. A., & Sajjadian, I. (2012). Comparing the cognitive development of students in their perception of meaning in life. Knowledge and Research in Applied Psychology, 13(1), 18-27. (In Persian)
Nasiri, H., & Jokar, A. (2008). Meaning in life, hope, life satisfaction, and mental health in women (A group of employed cultural women). Journal of Women's Research, 6(2), 157-176. (In Persian)
Neundorf, K. A. (2016). The content analysis guidebook. (H. Bakhshi & V. Jalaiyan Bakhshande, Trans.). Jihad Daneshgahi Mashhad Publications. (In Persian)
Oishi, S., & Diener, E. (2014). Residents of poor nations have a greater sense of meaning in life than residents of wealthy nations. Psychological Science, 25(2), 422-430.
Riffe, D., Lacy, S., & Fico, F. G. (2002). Analyzing media messages. (M. Boroujerdi Alavi, Trans.). Soroush Publications. (In Persian)
Seifzadeh, A. (2016). Investigating the relationship between socioeconomic status and health in old age (Case study: Azarshahr). Quarterly Journal of Nursing for Vulnerable Groups, 3(7), 12-23. (In Persian)
Serafzadeh, S. H., & Rahimi, F. (2013). The relationship between religiosity and meaning in life in a student population. Culture Strategy, 24, 7-30. (In Persian)
Shafiabadi, A. (2008). Theories of counseling and psychotherapy. Jihad Daneshgahi Publications. (In Persian)
Showalter, S. M., & Wagener, L. M. (2000). Adolescent's meaning in life: A replication of Devogler and Ebersole (1983). Psychological Reports, 87, 115-126.
Showalter, Sh.M & wagener, L.M .2000. "Adolescent’s meaning in life: a replication of Devogler and Ebersole (1983)". Psychological reports,No, 87. PP:115-126.
Urata, Y. (2015). A psychological model to determine meaning in life and meaning of life. Journal of Philosophy of Life, 5(3), 215-227.