نظام مسائل و موضوعات رسانه‌ها و مطبوعات محلی در ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی کارشناسی ارشدگروه ارتباطات ، دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران
2 دانشیار گروه علوم ارتباطات دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران (نویسنده مسئول)
10.22034/jcsc.2026.2083218.2909
چکیده
رسانه‌ها و مطبوعات محلی یکی از مهمترین شاخص‌های توسعه یافتگی محسوب می‌شوند چراکه آنها همسو با رسانه‌های ملی، نقش و کارکرد‌های مشابهی را زمینه اطلاعرسانی، آگاهی بخشی و نظارت بر قدرت در سطوح محلی ایفاء می‌کنند. هدف این پژوهش احصاء نظام مسائل و موضوعات مطبوعات محلی کشور است. برای رسیدن به این هدف، از دو روش تحلیل محتوای کمی و روش تحقیق کیفی استفاده شده است. در روش تحلیل محتوای کمی با هدف بدست آوردن توصیف اولیه از محتوای آنها، یک «تک شماره» از 21 روزنامه محلی از سراسر کشور به صورت هدفمند انتخاب شده و تمامی 721 مطلب رسانه ای(واحد تحلیل)آنها به صورت سرشماری با استفاده از کدنامه محقق ساخته مورد تحلیل قرار گرفته‌اند. در روش کیفی نیز با هشت نفر از روزنامه‌نگاران محلی در کشور گفتگوی عمیق صورت گرفته و براساس یافته‌های آن، مهمترین مسائل و موضوعات روزنامه‌نگاری محلی احصاء شده است. نتایح کمی نشان می‌دهد که از مجموع 721 مطلب رسانه ای، 538 مطلب ماهیت «خبری-اطلاع رسانی» و 183 مطلب رسانه ای ماهیت «غیر خبری» (تبلیغات/آگهی) داشته اند. درحالی که تنها 146 مطلب «تولیدی» خود این رسانه ها بوده، در 213 «مطلب خبری» دیگر، هیچ منبعی ذکر نشده است. عمده مطالب «خبری-اطلاع رسانی» در قالب «خبر» محض یا «گزارش» توصیفی منتشر شده‌اند. همچنین 61.2% مطالب خبری «رویداد‌مدار» بوده و عمدتا در قالب «سبک هرم وارونه» تنظیم شده اند. به لحاظ جهت گیری، بیش از 80% «مطالب خبری» دارای جهت گیری «همسو» یا «خنثی» بوده اند که عمدتا بازتاب اخبار یا سخنان مقامات رسمی محلی بوده اند. همچنین از مجموع 335 مطلب خبری «دارای عکس»، تنها 17 مورد دارای «شرح عکس» حرفه ای بوده است. براساس نتایج کیفی تحقیق نیز می‌توان نظام مسائل و موضوعات روزنامه‌نگاری محلی را در 6 مقوله اصلی شامل «وابستگی سیاسی و چالش تعامل با مسئولان محلی»، «چالش‌های مالی و اقتصادی»، «تحولات فناورانه و پس افتادگی مطبوعات محلی»، «ضعف حرفه‌ای روزنامه‌نگاری محلی»، «مسائل  حقوقی و مدنی» و «مزیت های رقابتی مطبوعات محلی» همراه با 20 مفهوم پایه دسته‌بندی کرد. برآیند این تحقیق حاکی از آن است که روزنامه‌نگاری محلی در ایران به رغم مزایا و ظرفیت های آن، هم به لحاظ محتوایی و هم به لحاظ مواجهه با انباشی از چالش های پیرامونی در وضعیتی پارادوکسیکال و رو به «افول» قرار دارند که تنها سرمایه های نمادین باعث حفظ و بقاء آنها در حالت «احتضار» شده اند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


 
آذری, ح., منتظر قائم, م., & باقری, س. (1400). روزنامه‌نگاری سبک زندگی در ایران؛ تحلیل محتوای کمی و کیفی وبگاه‌های خبری . فصلنامه علمی مطالعات فرهنگی و ارتباطات.
بدیعی, ن., & قندی, ح. (1383). روزنامه‌نگاری نوین. تهران: دانشگاه علامه طباطبائی.
توکلی, ا. (1389). خبرنویسی پیشرفته به زبان ساده. تهران: ثانیه.
جی سورین, و., & تانکارد, ج. (1392). نظریه‌های ارتباطات. تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
خانیکی، ه.(1401)، اندیشه پیشرفت و تحولات جدید جامعه ایران، تهران، نشر نی.
سجادی, ن., & قنبری باغستان, ع. (1402). ارتباطات بحران؛ مطالعه پوشش خبری بحرانهای طبیعی. فصلنامه علمی جامعه، فرهنگ و رسانه.
شکرخواه, ی. (1392). خبر. تهران: مرکز مطالعات و تحقیقات رسانه‌ها.
فرقانی, م. (1388). اصول گزارش نویسی در مطبوعات. تهران: دانشگاه علامه طباطبایی.
فرقانی, م., & محمد حسینی, ا. (1398). بررسی جایگاه روزنامه نگاری توسعه در مطبوعات محلی. فصلنامه علمی - ترویجی جامعه، فرهنگ و رسانه, 55.
فرقانی, م., & موسوی, ن. (1391). بررسی جایگاه روزنامهنگاری حرفهای و توسعه. فصلنامه علوم اجتماعی شماره 60, 194.
قاسمی, ف. (1395). تاریخ مطبوعات ایران. تهران: ثانیه.
کریمی, ز., انتظامی, ح., & محکی, ع. (1397). جایگاه روزنامه‌نگاری محلی از نگاه کارشناسان و متخصصان این حوزه. رسانه.
مهدی‌زاده, م. (1389). نظریه‌های رسانه: اندیشه‌های رایج و دیدگاه‌های انتقادی. تهران: نشر همشهری.
Āzari, H., Montazer Ghaem, M., & Bagheri, S. (2021). Lifestyle journalism in Iran: A quantitative and qualitative content analysis of news websites. Quarterly Journal of Cultural and Communication Studies. (In Persian)
Badii, N., & Ghondi, H. (2004). Modern Journalism. Tehran: Allameh Tabataba’i University. (In Persian)
Creswell, J. W. (1998). Qualitative inquiry and research design: Choosing among five traditions. Thousand Oaks, CA: Sage.(In Persian)
Farraghi, M. (2009). Principles of Reporting in the Press. Tehran: Allameh Tabataba’i University. (In Persian)
Farraghi, M., & Mohammad Hosseini, A. (2019). The Place of Development Journalism in Local Press. Quarterly Journal of Society, Culture and Media, 55. (In Persian)
Farraghi, M., & Mousavi, N. (2012). The Status of Professional Journalism and Development. Social Sciences Quarterly, 60, 194. (In Persian)
Franklin, B. (2006). Local Journalism and Local Media: Making the Local News. London: Routledge.
Ghasemi, F. (2016). History of the Iranian Press. Tehran: Sanieh Publications. (In Persian)
Habermas, J. (1989). The Structural Transformation of the Public Sphere. Cambridge: Polity Press.
Karimi, Z., Entezami, H., & Mahaki, A. (2018). The Position of Local Journalism from the Perspective of Experts and Specialists in the Field. Resaneh (Media Journal). (In Persian)
Khaniki, H. (2022). The Idea of Progress and New Transformations in Iranian Society. Tehran: Ney Publishing. (In Persian)
McQuail, D. (2010). McQuail’s Mass Communication Theory (6th ed.). London: Sage.
Mehdizadeh, M. (2010). Media Theories: Mainstream Thoughts and Critical Perspectives. Tehran: Hamshahri Publishing. (In Persian)
Nielsen, R. K. (2015). Local Journalism: The Decline of Newspapers and the Rise of Digital Media. London: I.B. Tauris.
Sajjadi, N., & Ghanbari Baghestan, A. (2023). Crisis Communication: A Study of News Coverage of Natural Disasters. Quarterly Journal of Society, Culture and Media. (In Persian)
Servaes, J. (2008). Communication for Development and Social Change. London: Sage.
Severin, W. J., & Tankard, J. W. (2013). Communication Theories. Tehran: University of Tehran Press. (In Persian)
Shokrkhah, Y. (2013). News. Tehran: Center for Media Studies and Research. (In Persian)
Tavakoli, A. (2010). Advanced News Writing Made Simple. Tehran: Sanieh Publications. (In Persian)