«پراکنده‌اندیشی» مدرن و پیامدهای آن بر مبنای آرای والتر بنیامین (1892-1940)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری تخصصی رشتۀ پژوهش هنر، گروه پژوهش و تاریخ هنر، دانشکدۀ هنر، دانشگاه تربیت مدرس، تهران.
2 دانشیارگروه پژوهش هنر، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه تربیت مدرس، تهران.(نویسنده مسئول)
3 دانشیار گروه سینما، دانشکدۀ سینما و تئاتر، دانشگاه هنر ایران، تهران.
10.22034/jcsc.2023.1990284.2640
چکیده
والتر بنیامین، از متفکرین مهم آلمان وایمار است که نوشته‌هایش برای دهه‌های متمادی پس از مرگش و تا به امروز، محل بحث و خوانش‌های متفاوت بوده است و هیچگاه تازگی و قرابت خود را از دست نداده‌اند. مطالعات ملهم از بنیامین یا معطوف به وی، با ترجمهٔ انگلیسی اثر سترگ و ناتمام وی یعنی پروژۀ پاساژ‌ها، جان تازه‌ای گرفت و باری دیگر بنیامین در مطالعات مربوط به مدرنیته، رسانه و تجربهٔ کلان‌شهری نامی کلیدی گشت. با این‌همه، برداشت رایج از بنیامین در ایران غالباً زیرسایهٔ خوانش چپ از وی و مقالات خاصی همچون اثر هنری در دوران بازتولید ماشینی آن باقی مانده ماست و جنبهٔ مونتاژی و پراکندهٔ و ابعاد گوناگون نوشته‌های وی کمتر مورد توجه واقع شده است. این پژوهش که با تمرکز به متون جدیدتر و خوانش‌های متفاوت از بنیامین تنظیم شده است، یکی از کلیدواژه‌های موردعلاقهٔ بنیامین یعنی پراکنده‌اندیشی را به‌عنوان موضوع خود برگزیده است و امکانات مثبتی را که بنیامین در این شکل مدرن ادراک و تجربه کشف می‌کند، مورد بررسی قرار می‌دهد. پراکنده‌اندیشی، شکل مخالف ادراک و دریافت پیشامدرنی است که به‌زعم متفکرانی چون گئورگ زیمل، تحت زیست مدرن و کلان‌شهری انسجام و عمق مبتنی بر تأمل و تمرکز را از دست داده و به‌صورت پراکنده‌اندیشی و پریشان‌خاطری درمی‌آید که به عقیدهٔ بسیاری از فلاسفهٔ اوایل قرن بیستم، امکان تجربه کردن به معنای اصیل و ناب کلمه را زایل می‌کند. بنیامین برخلاف همکاران خود، امکاناتی انقلابی و اتوپیایی را تحت پراکنده‌اندیشی مدرن مطرح می‌کند و امید خود را نسبت به امکانات مدرنیته از دست نمی‌دهد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


Ahmadi, Babak. (2013/1392). Memories of darkness: On three thinkers of Frankfurt school of sociology, Walter Benjamin, Max Horkheimer, Theodor Adorno. Tehran: Markaz. (In Persian)

Baudelaire, C. (2010). The Painter of Modern Life. Translated by P.E. Charvet, New York: Penguin Books.
Benjamin, W. (1989). Gesammelte Schrift en. 7 vols. Edited by R. Tiedemann, H. Schweppenhäuser, et al, Frankfurt: Suhrkamp.
Benjamin, W. (2005). “Surrealism”, In Walter Benjamin: Selected Writings Vol. 3. Edited by H. Eiland and M. W. Jenning. Cambridge: Harvard University Press.
Benjamin, W. (2006). “Work of art in its age of mechanical reproducibility”, In Walter Benjamin: Selected Writings Vol. 3. Edited by H. Eiland and M. W. Jennings, Cambridge: Harvard University Press.
Benjamin, Walter (2021/1400). Splinters of thought (Paris, Capital of the 19th century)/Walter Benjamin. Translated by Mohammad Hayati, Tehran: Niloofar. (In Persian)
Benjamin, Walter. (2019/1398). “The work of art in the age of mechanichal reproduction”, in Illimination (Selected Writings)/Walter Benjamin. Translated by Babak Ahmadi, Tehran: Markaz. (In Persian)
Berman, Marshall. (2000/1379). All That Is Solid Melts into Air: The Experience of Modernity. Translated by M. Farhadpour, Tehran: Tarh-e Naghd. (In Persian)
Buci-Glucksmann, C. (1994). Baroque Reason: The Aesthetics of Modernity (Theory, Culture & Society). Translated by B.S. Turner. London: SAGE.
Cassegard, C. (1999). “Shock and modernity in Walter Benjamin and Kawabata Yasunari”, Japanese Studies, 19(3), 237–251.
Clark, T.J. (2003). “Should Benjamin Have Read Marx?”, In Benjamin Now: Critical Encounters with the Arcades Project. Edited by K. McLaughlin and P. Rosen, Durham, US: Duke University Press.
Eiland, H. (2003). “Reception in distraction”, In Benjamin Now: Critical Encounters with the Arcades Project. Edited by K. McLaughlin and P. Rosen, Durham, US: Duke University Press.
Fakouhi, Naser. (2011/1390). Urban Anthropology. Tehran: Ney. (In Persian)
Gunning, T. (2003). “The Exterior as Intérieur: Benjamin’s Optical Detective”, In Benjamin Now: Critical Encounters with the Arcades Project. Edited by K. McLaughlin and P. Rosen, Durham, US: Duke University Press.
Hansen, M.B. (2012). Cinema and Experience: Siegfried Kracauer, Walter Benjamin, and Theodor W. Adorno. University of California Press.
Jennings, M. (2003). “On the Banks of a New Lethe: Commodification and Experience in Benjamin’s Baudelaire Book”, In Benjamin Now: Critical Encounters with the Arcades Project. Edited by K. McLaughlin and P. Rosen, Durham, US: Duke University Press.
Lyon, David (2006) Theorizing Surveillance: The Panopticon and Beyond, Devon: Willan Publishing.
Newmark, K. (2015). “Now You See It, Now You Don’t: Baudelaire’s “Modernité.””, Nineteenth-Century French Studies, 44(1/2), 1–24.
Nikouei, A., & Jafroodi, M. (2012/1391). “Walter Benjamin: Originality of Language and its Function in Literary and Artistic Theory”, Journal of Adab Pazhuhi, 6(21), 63-87. (In Persian)
Rosen, P. (2003). “Introduction”, In Benjamin Now: Critical Encounters with the Arcades Project. Edited by K. McLaughlin and P. Rosen, Durham, US: Duke University Press.
Sayyad, A. (2021/1400). “Reading the Text as Flanerie across Urban Landscapes (The Case of One Way Street and The Arcades Project)”, Manzar, the Scientific Journal of landscape, 13(57), 52-63. doi: 10.22034/manzar.2021.276419.2119. (In Persian)
Simmel, Georg; Abazari, Yousef. (1991/1372). “The Metropolis and Mental Life”, Letter of social sciences, 6, 53-66. (In Persian)
Sotoudeh, S., Sotoudeh, M., & sayyad, A. (2019/1398). “Child’s perception in Walter Benjamin’s reflections and its representation in The Runner (1984)”, Thinking and Children, 10(1), 125-148. doi: 10.30465/fabak.2019.4817 (In Persian)
Tester, K. (1995). The Inhuman Condition. London, UK: Routledge.
Turner, B.S. (1994). “Introduction”, In Baroque Reason: The Aesthetics of Modernity (Theory, Culture & Society). London: SAGE.
Weber, S. (2003). “Streets, Squares, Theaters: A City on the Move-Walter Benjamin’s Paris”, In Benjamin Now: Critical Encounters with the Arcades Project. Edited by K. McLaughlin and P. Rosen. Durham, US: Duke University Press.