انجمن مطالعات فرهنگی و ارتباطات مطالعات فرهنگی و ارتباطات 2008-5575 21 81 2025 12 22 A Reflection on the State of Social Fragility in Iran تاملی بر وضعیت شکنندگی اجتماعی در ایران 733636 10.22034/jcsc.2026.2083837.2913 FA علی یوسفی گروه علوم اجتماعی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی ، دانشگاه فردوسی مشهد ، مشهد ، ایران 0000-0002-9847-0750 Journal Article 2026 01 27 Social fragility refers to a pre-crisis condition in which a society, as a result of the simultaneous erosion of normative capacities, institutional legitimacy, and social coordination, gradually loses its effective ability to regulate tensions, manage conflicts, and absorb shocks, without yet descending into overt disorder, widespread violence, or institutional collapse. Drawing on classical and contemporary theoretical frameworks and using international data-driven evidence, this article offers a conceptual reappraisal and an empirical analysis of social fragility in Iran. The findings indicate that social fragility in Iran is not the outcome of sudden shocks, but rather the product of cumulative and gradual processes rooted in structural inequality, weak governance, declining legitimacy, and the erosion of social capital. Trend analysis based on the Global Risk Assessment Index (IRI) and OECD reports shows that over the past decade Iran has shifted from a moderate level of fragility toward a high and borderline fragile condition, which has become relatively persistent since 2019. Overall, the results place contemporary Iran in a pre-crisis, near-fragility state: a condition that has not yet evolved into a full-blown crisis, but in which the society’s safety margin has been significantly reduced. Exiting this condition requires simultaneous intervention at three interconnected levels—reducing structural economic pressures, restoring the legitimacy and effectiveness of governance, and rebuilding social capital and public trust—within the framework of a comprehensive, data-driven policy roadmap. شکنندگی اجتماعی به وضعیتی پیشابحرانی اشاره دارد که در آن، جامعه در اثر فرسایش هم‌زمانِ ظرفیت‌های هنجاری، مشروعیت نهادی و هماهنگی اجتماعی، توان مؤثر خود را برای تنظیم تنش‌ها، مدیریت تعارض‌ها و جذب شوک‌ها از دست داده است، بی‌آنکه هنوز به اختلال آشکار نظم، خشونت گسترده یا فروپاشی نهادی منجر شده باشد. این مقاله با تکیه بر چارچوب‌های نظری کلاسیک و معاصر و بهره‌گیری از شواهد داده‌محور بین‌المللی، به بازاندیشی مفهومی و تحلیل تجربی وضعیت شکنندگی اجتماعی در ایران می‌پردازد. یافته‌ها نشان می‌دهد که شکنندگی اجتماعی در ایران نه پیامد شوک‌های ناگهانی، بلکه حاصل فرایندهای تدریجی و انباشتی است که در بستر نابرابری ساختاری، ضعف حکمرانی، فرسایش مشروعیت و افت سرمایه اجتماعی بوجود آمده است. تحلیل روندهای شکنندگی بر اساس شاخص جهانی ارزیابی ریسک (IRI) و گزارش‌های OECD حاکی از آن است که ایران طی یک دهه اخیر از سطح شکنندگی متوسط به وضعیت شکنندگی بالا و مرزی حرکت کرده و این وضعیت از سال‌های پس از ۲۰۱۹ به الگویی نسبتاً پایدار تبدیل شده است. برآیند نتایج، ایران امروز را در وضعیت « پیشابحرانی و در آستانه شکنندگی » نشان می دهد ؛ وضعیتی که هنوز به بحران تمام‌عیار نینجامیده، اما حاشیه ایمنی جامعه به‌شدت کاهش یافته است.خروج از این وضعیت مستلزم مداخله هم‌زمان در سه سطح شامل کاهش فشارهای ساختاری اقتصادی، ترمیم مشروعیت و کارآمدی حکمرانی، و بازسازی سرمایه اجتماعی و اعتماد عمومی در چارچوب یک نقشه جامع سیاستیِ داده مبناست.