مطالعات فرهنگی و ارتباطات

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد ارتباطات

2 دانشیار گروه ارتباطات دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران

چکیده

طنز چه به عنوان یک فرایند دفاعی و چه به عنوان یک نوع ادبی، بیانگر تمایلی برای کانالیزه کردن یک مسئله‌ی مشترک اضطراب‌آور یا یک انرژی پنهان در انسان است. امروزه در بسترهای عامه‌پسند، جا برای انتشار محتوای انتقادی – سیاسی بدون نقش سرگرم‌کننده و تجاری، تنگ‌ شده‌است؛ با این حال در خلال همین محتوای سرگرم‌کننده و تجاری نیز، رگه‌هایی از انتقاد و سخنان سیاسی دیده می‌شود. زمینه‌ی فرهنگی مشترک و دغدغه‌های یکسان، یکی از بسترهای پیدایش طنز و مزاح است؛ از این رو، این پژوهش با رویکردی بین‌رشته‌ای، از سویی نقش فرهنگ را در شکل‌گیری محتوا در نظر می‌گیرد و از سوی دیگر، با نگاهی ارتباطی، طنز را به عنوان حامل پیام‌های متنوع می‌کاود. همچنین با تلاشی برای طبقه‌بندی، انواع طنز را در فضای مجازی فارسی‌زبان به طور کلی مطالعه می‌کند و از این طریق، محتوای طنز و مزاحی را که در دوران گسترش ویروس کرونا در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده ‌است، سنخ‌بندی می‌نماید. از آن‌جایی که یافته‌های روانشناختی پشت ‌ایجاد بسیاری از لبخندها و شوخی‌ها، لایه‌های پنهانی از انرژی و اضطراب را شناسایی کرده‌اند، تلاش نهایی این پژوهش در راستای نمایاندن لایه‌های ناخودآگاه انرژی، خشم یا اضطراب انباشته‌شده ورای فرایندهای ارتباطی است که در قالب محتوای طنز و شوخی در فضای مجازی خود را بروز می‌دهد. سنخ‌شناسی محتوای طنز می‌تواند برای شناخت دغدغه‌های خودآگاه و ناخودآگاه جامعه مفید باشد و در این مقاله، در محتوای طنز دوران کرونا، سنخ‌های سیاسی روزمره، سیاسی-مذهبی تابوشکن، اجتماعی - ارتباطی و عامه‌پسند شناسایی و تحلیل شده است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Typology of Iranians’ Virtual Satire with a Concentration on Satire Content in Corona Virus Outbreak Era

نویسندگان [English]

  • Bardia Mokhtari 1
  • Mehri Bahar 2

1 M.A of Tehran university

2 Tehran University

چکیده [English]

Humor, both as a defensive mechanism and as a literary genre, expresses a desire to channel a common worrying issue or a hidden energy in a person. Humor can be divided into different categories, but in practice these categories are combined. Today, the space for publishing critical-political content without a fun and commercial role has become narrower in the popular mediums, however there are traces of criticism and political rhetoric found in this entertaining and commercial content. A common cultural base and understanding is one of the frames for humor existence so this interdimensional study concentrates on the role of culture in shaping contents and also with a communicational approach, looks into satire as a carrier of various messages. In this article, with an attempt to classify, first the types of humor in cyberspace are analyzed in general and then the contents of humor and jokes that were published on social networks during the spread of Corona virus are assorted. The final effort of this research is to accumulate unconscious layers of a concentrated energy, anger or anxiety that manifests itself in the form of humorous content and jokes in cyberspace; while limiting its subject to Coronavirus and related humorous content. Typology of satire content can be useful to determine conscious and subconscious concerns of the society and in this article, satire of the corona virus era is analyzed as everyday political, taboo breaker, social-communicational and popular types.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Coronavirus
  • Cyber Space
  • Humor
  • Social Criticism
  • Typology
اخوت، احمد (1371) نشانه‌شناسی مطایبه، چاپ اوّل، اصفهان: فردا.
اصلانی، محمدرضا (1385) فرهنگ واژگان و اصطلاحات طنز، چاپ اوّل، تهران: کاروان.
باشگاه خبرنگاران جوان (1399) خبر شمارۀ 7447091، [https://www.yjc.ir/fa/news/7447091]
جوادی، حسن (1384) تاریخ طنز در ادبیات ‌ایران، چاپ اوّل، تهران: کارون.
حری، ابوالفضل (1387) درباره طنز، چاپ اوّل، تهران: سورۀ مهر.
زرین کوب، عبدالحسین (1335) بوطیقا، چاپ اوّل، تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب.
صدر، رؤیا (1386) طنز مجازی (نگاهی به پدیده طنز وبلاگی)، نشریۀ خرد نامه، شماره 24 .
صیامیان گرجی، زهرا و همکاران (1396) خندیدن در نوع ادبی طنز و تاریخ اجتماعی فرهنگی‌ایران قرون میانه اسلامی، تحقیقات تاریخ اجتماعی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، شماره 13.
غلامی، تیمور (1379) تفاوت طنز و هزل و هجو و لطفه، رشد آموزش زبان و ادب فارسی، شماره 56.
موسوی، عبدالجواد (1388) طنز5، چاپ اوّل، تهران: سورۀ مهر.
مومنی راد، اکبر و همکاران (1392) تحلیل محتوای کیفی در‌ایین پژوهش: ماهیت، مراحل و اعتبار نتایج، فصلنامه ‌اندازی‌گیری تربیتی، شماره 14.
نجاریان، بهمن و حبیب ‌هادیان فرد (1379) شوخی و طنز در روان درمانی، تازه‌های روان درمانی، شماره 17 و 18.
Abrams, M. H, (1999) , A glossary of Literary Terms, Seventh ed, Boston: Heinle & Heinl
Cole F.L, (1988) , Content Analysis: Process and Application, Clinical Nurse Specialist CNS
Freud, Sigmund, (1948) , “Der Witz und seine Beziehung zum Unbewussten“. In Sigmund Freud – Gesammelte Werke (Freud, Anna, Ed.) , Vol. 6. London: Imago Publishing Co., LTD
Freud , Sigmund, (1905) , Jokes and Their Relation to the Unconscious, Vienna: F. Deuticke
Harwood T.G. & Garry T., (2003) , An Overview of Content Analysis. The Marketing Review TMR
Kay, Joseph, (2012) , The Anatomy of a Joke, Libcom Library
Nielsen, Anne Sophie Sorup, (2019) , The Politics of Laughter (M.A thesis) , University of Copenhagen
Yus, Francisco, (2010) , An Inference-centred Analysis of Jokes: The Intersecting Circles Model of Humorous Communication, University of Alicante